Kể từ ngày thành lập năm 1955, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quan tâm của Nhà nước, Hội Luật gia Việt Nam đã không ngừng phát triển, trưởng thành về mọi mặt. Hoạt động của Hội ngày càng phong phú, đa dạng với chất lượng, hiệu quả ngày càng cao, được lãnh đạo Đảng và Nhà nước ghi nhận, bạn bè quốc tế trân trọng. Trong những năm vừa qua, quán triệt Chỉ thị 56-CT/TW của Bộ Chính trị, Kết luận số 19-KL/TW của Ban Bí thư và các Chỉ thị 06/2001/CT-TTg và 08/2013/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Đảng đoàn và Thường vụ Trung ương hội đã chỉ đạo tiếp tục xây dựng và phát triển tổ chức để đáp ứng yêu cầu mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động của toàn hội. Từ chỗ chỉ có 40 hội viên khi mới thành lập, đến nay, Hội có gần 50 nghìn hội viên ở khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước. Tổ chức Hội được thành lập tại 63/63 tỉnh, thành trong cả nước và các cơ quan, ban, ngành, tổ chức ở Trung ương, gồm những luật gia lão thành với nhiều kinh nghiệm quý báu về chuyên môn và thực tiễn, và các luật gia trẻ đầy hoài bão. Nhiều hội viên của Hội được giao những cương vị trọng trách trong các cơ quan cấp cao của Đảng và Nhà nước. Để phát huy vai trò của cơ quan Trung ương hội và các đơn vị trực thuộc, Đảng đoàn và Ban Thường vụ Trung ương hội đã chỉ đạo việc kiện toàn Văn phòng Trung ương hội, các ban chuyên môn và các đơn vị trực thuộc Trung ương hội, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của mỗi đơn vị, và đã ban hành quy chế, bảo đảm cho các hoạt động được triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả. Ở địa phương, cấp ủy và chính quyền ở nhiều tỉnh, thành phố đã có sự quan tâm đến công tác luật gia. Biên chế cho Hội Luật gia ở nhiều địa phương cũng được tăng thêm so với trước.

Để không ngừng củng cố và phát triển tổ chức Hội Luật gia Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, lãnh đạo Trung ương hội và các cấp hội luôn xác định chất lượng của đội ngũ cán bộ hội và hội viên là yếu tố quan trọng và có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng hoạt động và sự phát triển của Hội. Thời gian qua, công tác cán bộ hội và phát triển hội viên đã được chú trọng và có nhiều tiến bộ. Đội ngũ cán bộ hội được tăng thêm về số lượng và chất lượng; công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng công tác hội được quan tâm hơn. Ở Trung ương hội và nhiều Hội Luật gia các tỉnh, thành phố đã  thực hiện tốt chủ trương bố trí cán bộ kết hợp nhiều độ tuổi, bên cạnh những cán bộ cao tuổi, có uy tín và có kinh nghiệm hoạt động hội, có các cán bộ trẻ, năng động, được đào tạo cơ bản; bên cạnh một số cán bộ chuyên trách công tác hội có những cán bộ làm việc kiêm nhiệm. Công tác phát triển hội viên tiếp tục đã được thực hiện tốt, chú trọng cả về số lượng và chất lượng hội viên. Hội đã tập hợp ngày càng nhiều luật gia có phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp đã và đang làm công tác pháp luật trong các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế - xã hội, những người hành nghề luật sư, tư vấn pháp luật tham gia tổ chức hội. Nhiều tổ chức hội có số lượng hội viên đông đảo, trong đó có nhiều hội viên mới được kết nạp. Cùng với việc tăng cường về số lượng, các cấp hội cũng quan tâm đến bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp để nâng cao chất lượng hội viên đáp ứng nhu cầu phát triển của hội.

Tuy nhiên thời gian qua, vấn đề xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức Hội còn một số tồn tại như: Công tác xây dựng và phát triển tổ chức hội còn chậm so với yêu cầu. Nhiều cơ quan, tổ chức ở trung ương có đội ngũ luật gia đang làm việc khá đông đảo và có đủ các điều kiện nhưng đến nay vẫn chưa thành lập Chi hội Luật gia. Ở địa phương, vẫn còn một số các quận, huyện chưa có Hội Luật gia. Đội ngũ cán bộ của nhiều cấp hội còn thiếu, năng lực và kinh nghiệm công tác hội còn hạn chế; công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực và kỹ năng công tác hội cho cán bộ hội chưa được làm thường xuyên, chất lượng hiệu quả chưa cao. Công tác phát triển hội viên Hội Luật gia Việt Nam tuy đã được đẩy mạnh hơn so với trước, nhưng kết quả đạt được còn hạn chế. Ở một số nơi, việc phát triển hội chưa được chú trọng, nên số lượng hội viên mới được kết nạp trong thời gian qua chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, một số nơi việc kết nạp hội viên còn thiên nhiều về số lượng, chưa chú trọng đúng mức đến chất lượng hội viên. Tính tích cực, chủ động trong việc tham gia hoạt động hội, việc tham gia sinh hoạt và đóng hội phí của một số hội viên còn chưa thường xuyên và nghiêm túc. Việc chăm lo tới lợi ích hội viên của nhiều cấp hội cũng còn hạn chế.

Đối với Hội Luật gia tỉnh Quảng Bình thời gian qua, đặc biệt là sau Đại hội lần thứ IV nhiệm kỳ 2012 – 2017 được tổ chức thành công, Thường trực Tỉnh hội cùng với Ban Chấp hành Tỉnh hội đã bám sát các quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước được thể hiện trong Kết luận 19-KL/TW của Ban Bí thư, Chỉ thị 08/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh, của Đảng đoàn, Ban Chấp hành Trung ương Hội Luật gia Việt Nam tập trung chỉ đạo các cấp hội trong toàn tỉnh củng cố kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực quản lý và hoạt động của các tổ chức Hội. Đồng thời, tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương và các cơ quan, ban, ngành để triển khai thực hiện tốt Kết luận 19-KL/TW của Ban Bí thư, Chỉ thị 08/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, hội viên về vai trò, vị trí của Hội cũng như để cho các ngành, các cấp có nhận thức thống nhất về vai trò, vị trí, chức năng của Hội Luật gia trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Các cấp hội và Chi hội trực thuộc Tỉnh hội trong các định kỳ sơ kết, tổng kết luôn chú trọng đến đặc thù của từng đơn vị để đánh giá thực hiện Kết luận 19-KL/TW của Ban Bí thư và Chỉ thị 08/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, gắn với việc thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” để nâng cao nhận thức, tư tưởng cho hội viên, từng bước xây dựng tổ chức Hội vững mạnh, xây dựng người luật gia giỏi, trung thành, tận tụy, vì dân, vì công lý.

Nhờ sự nỗ lực và trách nhiệm của Ban Thường vụ Hội Luật gia tỉnh, trong nhiệm kỳ qua đã thành lập thêm 03 tổ chức Hội Luật gia cấp huyện, 03 Chi hội trực thuộc Tỉnh hội. Hiện nay, Hội Luật gia tỉnh Quảng Bình có 28 đơn vị trực thuộc gồm 8 Hội cấp huyện, 19 Chi hội và 01 Trung tâm tư vấn pháp luật. Được sự quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn thường xuyên của Thường trực Tỉnh hội, các cấp hội và Chi hội đã duy trì chế độ sinh hoạt, báo cáo định kỳ, chú trọng kiện toàn tổ chức, lựa chọn những cán bộ có năng lực, tâm huyết bố trí vào đội ngũ lãnh đạo của các cấp Hội, đẩy mạnh phát triển hội viên. Kết quả đạt được trong nhiệm kỳ đã phát triển thêm 17 đơn vị cơ sở, kết nạp mới 561 hội viên, nâng tổng số hội viên trong toàn tỉnh lên 1.631 người. Việc cấp, đổi thẻ hội viên đã được Thường trực Tỉnh hội quan tâm đôn đốc, chỉ đạo và được các tổ chức hội và hội viên đồng tình hưởng ứng. Đến nay, toàn Tỉnh hội đã có 981/1.631 hội viên đã được cấp đổi thẻ và đang tiếp tục chỉ đạo các tổ chức Hội thống kê, rà soát để tiến hành cấp, đổi thẻ cho số hội viên còn lại.

Từ thực tiễn tổ chức và hoạt động của Hội Luật gia Việt Nam và Hội Luật gia tỉnh Quảng Bình trong thời gian qua, xin đề xuất một số giải pháp để tiếp tục xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức Hội Luật gia trong giai đoạn hiện nay:

Một là, tổ chức và hoạt động của hội phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự chỉ đạo, tạo điều kiện thường xuyên của các cấp chính quyền. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Đảng đoàn, Ban Thường vụ Trung ương Hội Luật gia Việt Nam với cấp ủy và chính quyền các cấp là yếu tố quan trọng để chỉ đạo kịp thời và nâng cao chất lượng các mặt hoạt động của các cấp hội luật gia. Các cấp hội luật gia phải thường xuyên báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo của cấp ủy đảng và chính quyền quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho công  tác của hội.

Hai là, nâng cao nhận thức về tính chất, chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm xã hội của Hội Luật gia Việt Nam, trên cơ sở đó xây dựng các chương trình, kế hoạch hoạt động cụ thể, thiết thực và có phương thức tổ chức và hoạt động phù hợp với tính chất, đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của hội, tránh xu hướng hình thức và hành chính hóa. Các chương trình, kế hoạch công tác của hội phải gắn với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của ngành, địa phương, đơn vị. Đổi mới hình thức và phương pháp hoạt động, nâng cao chất lượng và hiệu quả, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của hội với phương châm chủ động, sáng tạo, dân chủ, phát triển; trau dồi đạo đức nghề nghiệp của luật gia với các tiêu chí: Giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, vững vàng về chính trị tư tưởng, tận tụy với nghề, vì dân, vì công lý.

Ba là, thường xuyên củng cố và nâng cao năng lực tổ chức và hoạt động của các cấp hội, chú trọng kiện toàn và phát huy vai trò của tổ chức bộ máy và cán bộ hội, phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng đoàn, Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, các ban chuyên môn của cơ quan Trung ương hội. Trung ương hội phải tập hợp được trí tuệ và lực lượng đông đảo của các chuyên gia pháp luật có uy tín để tham gia có hiệu quả vào quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Các cấp hội ở các tỉnh, thành phố, quận, huyện phải bảo đảm nguyên tắc thống nhất về tổ chức và hoạt động của hội, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo để tìm ra các hình thức hoạt động phong phú, sinh động và hiệu quả, mang đến cho công tác hội sự đa dạng và đặc điểm riêng của mình.

Bốn là, chú trọng việc lựa chọn, bố trí cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt của hội, bên cạnh yêu cầu về trình độ, năng lực chuyên môn, cần lựa chọn những người có tâm huyết, nhiệt tình và có trách nhiệm với hội, có uy tín, kinh nghiệm và năng lực công tác hội, có điều kiện về thời gian và có khả năng kết nối những mối quan hệ cần thiết với các tổ chức và cá nhân có liên quan. Đồng thời, cần kết hợp nhiều độ tuổi trong đội ngũ cán bộ của hội, để có sự tương hỗ giữa các thế hệ, bảo đảm hài hòa về tính sâu sắc, tinh tế, linh hoạt và liên tục trong công tác hội.

Năm là, tăng cường và mở rộng sự hợp tác với các tổ chức ở trong nước và quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ và tạo thêm các nguồn lực xã hội để hỗ trợ cho các hoạt động của Hội Luật gia Việt Nam.

Bước vào thời kỳ phát triển mới, Hội Luật gia Việt Nam xác định phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, hướng về cơ sở, xây dựng và phát triển tổ chức Hội ngày càng vững mạnh; xây dựng đội ngũ luật gia giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, vững vàng về chính trị, tư tưởng, tận tụy với nghề, vì dân, vì công lý, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát huy dân chủ; xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.