Thực hiện Luật lý lịch tư pháp, trong những năm qua công tác lý lịch tư pháp trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả đáng khích lệ từ việc hoàn thiện các thể chế trong công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan, các văn bản triển khai thực hiện, công tác phối hợp liên ngành trong việc tổ chức thực hiện Luật lý lịch tư pháp đến việc xây dựng cơ sở dữ liệu về lý lịch tư pháp theo quy định của Luật lý lịch tư pháp và các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó, cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được xây dựng và quản lý theo mô hình hai cấp là tại Trung tâm lý lịch tư pháp quốc gia (Bộ Tư pháp) và tại Sở Tư pháp. Dữ liệu lý lịch tư pháp là nền tảng của công tác lý lịch tư pháp. Thông qua dữ liệu lý lịch tư pháp người thi hành công vụ tra cứu được tình trạng án tích của cá nhân. Công tác xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp đang từng bước đi vào nền nếp và hoạt động có hiệu quả.
Để xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp, thời gian qua Sở Tư pháp luôn nhận được sự quan tâm phối hợp của các Sở, ban, ngành có liên quan như: Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, Cục Thi hành án dân sự và các cơ quan có liên quan trên địa bàn tỉnh trong việc hỗ trợ cung cấp thông tin và cùng kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc cung cấp thông tin lý lịch tư pháp. Đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc xây dựng cơ sở sữ liệu lý lịch tư pháp. Từ khi Luật lý lịch tư pháp có hiệu lực thi hành, Sở Tư pháp đã sử dụng phần mềm quản lý lý lịch tư pháp dùng chung, qua đó đã từng bước xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về lý lịch tư pháp, đưa công tác xây dựng cơ sở dữ liệu về lý lịch tư pháp đi vào hoạt động có hiệu quả, tạo điều kiện cho việc kết nối, trao đổi, cung cấp thông tin lý lịch tư pháp giữa Sở Tư pháp với Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia và các Sở Tư pháp khác được nhanh chóng, thuận lợi, dễ dàng, giảm thời gian xử lý thông tin. Trong năm 2018, Sở Tư pháp đã tiếp nhận 3.898 thông tin. Đã cập nhật vào phần mềm: 3.527 thông tin LLTP; gửi Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia: 380 thông tin; lập mới 186 hồ sơ thông tin lý lịch tư pháp.
Bên cạnh những kết quả đạt được thì công tác xây dựng Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp một số quy định của luật còn bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn như việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng cơ sở dữ liệu và quản lý về lý lịch tư pháp hiện chưa thật sự thống nhất trên phạm vi cả nước. Số lượng thông tin án tích được tiếp nhận ngày càng nhiều nhưng nguồn nhân lực để thực hiện cập nhật còn hạn chế. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, Nhà nước đang thực hiện chủ trương tinh giản biên chế nên việc cập nhật thông tin thường bị quá tải cho ngành Tư pháp. Do đó, việc tồn động thông tin là khó tránh khỏi.
Bên cạnh đó, việc cung cấp thông tin lý lịch tư pháp cho Sở Tư pháp của một số có liên quan chưa đầy đủ và kịp thời nên dẫn đến việc tra cứu thông tin lý lịch tư pháp một số trường hợp còn chậm trễ so với thời gian quy định. Việc phối hợp tra cứu, xác minh, trao đổi, cung cấp thông tin để xây dựng Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và cấp Phiếu lý lịch tư pháp giữa một số cơ quan hữu quan chưa thực sự chặt chẽ. Phần mềm quản lý lý lịch tư pháp mới dừng lại ở việc cho kết quả thông tin lý lịch tư pháp đã được cập nhật từ các bản án, quyết định tiếp nhận từ các cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin lý lịch tư pháp, chứ chưa kết nối được với thông tin về cấp phiếu lý lịch tư pháp trên cơ sở xác minh của cơ quan công an nên còn nhiều bất cập. Thời gian qua, mặc dù phần mềm đã được nâng cấp, sửa đổi nhưng đôi lúc vẫn còn chạy chậm so với yêu cầu xử lý công nghệ thông tin hiện nay; tính bảo mật của cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp chưa cao trong thời đại phát triển bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay.
Trong thời gian tới để hoạt động cung cấp thông tin lý lịch tư pháp được hiệu quả hơn, thiết nghĩ rằng cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật và nâng cao hơn nữa công tác phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động cung cấp thông tin lý lịch tư pháp. Trong đó, Luật lý lịch tư pháp và các văn bản hướng dẫn thi hành cần quy định rõ hơn về trách nhiệm và chế tài trong việc cung cấp thông tin của các cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin để xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp; bổ sung nguồn thông tin lý lịch tư pháp được cung cấp thông qua các hoạt động hợp tác quốc tế mà Việt Nam đã tham gia như: năm 1991, Cảnh sát Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của INTERPOL, năm 1995 tham gia ASEANAPOL; năm 1997 Việt Nam đã tham gia ASEAN, tháng 11/1998 gia nhập APEC; phê chuẩn nhiều công ước của Liên Hợp Quốc như các công ước về kiểm soát ma túy, công ước phòng chống tham nhũng, tham gia các tổ chức pháp luật và tư pháp quốc tế như Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế.
Đồng thời, tiếp tục tuyên truyền, phổ biến Luật Lý lịch tư pháp và các văn bản hướng dẫn thi hành nhằm nâng cao nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức về vị trí, vai trò của lý lịch tư pháp trong đời sống xã hội, trong quản lý nhà nước và trong hỗ trợ hoạt động tố tụng hình sự. Tăng cường nguồn nhân lực, cơ sở vật chất cho đội ngũ cán bộ làm công tác lý lịch tư pháp tại địa phương và tại các cơ quan có liên quan trong cung cấp, trao đổi thông tin lý lịch tư pháp để xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ công chức, viên chức làm công tác lý lịch tư pháp; nâng cao chất lượng đội ngũ công chức làm công tác tra cứu, xác minh, trao đổi, cung cấp thông tin lý lịch tư pháp tại các cơ quan có liên quan.

Lệ Hằng