Tại Điều 72 của Luật đã xác định rõ mối quan hệ giữa người tham gia giao thông và lực lượng chức năng, tạo cơ sở cho sự tôn trọng và thượng tôn pháp luật. Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ giờ đây được bảo hộ mạnh mẽ với quyền được điều khiển phương tiện theo quy định, được thông báo rõ ràng về căn cứ dừng phương tiện để kiểm tra, kiểm soát, cũng như biết trước nội dung, kết quả kiểm tra và các biện pháp xử lý vi phạm. Quyền lợi này không chỉ giúp người dân chủ động, tự tin khi làm việc với lực lượng tuần tra mà còn xóa bỏ tâm lý e ngại nhờ quy định cho phép người dân được giải trình, khiếu nại, khởi kiện các quyết định hoặc hành vi hành chính liên quan đến lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, tinh thần trách nhiệm công dân cũng được phát huy tối đa thông qua quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động tuần tra, kiểm soát hoặc quyền báo tin, tố giác và phản ánh các trường hợp vi phạm xung quanh.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, quyền lợi luôn luôn đồng hành cùng trách nhiệm, tạo nên nét đẹp trong văn hóa ứng xử giao thông. Người điều khiển phương tiện có trách nhiệm tự giác chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, tuyệt đối tuân thủ hiệu lệnh dừng xe và yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của lực lượng thực hiện tuần tra, kiểm soát. Bản chất của việc tuần tra không phải là xử phạt mà là giữ gìn sự bình yên cho các tuyến đường, do đó Luật cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người dân trong việc hỗ trợ, hợp tác với lực lượng bảo đảm trật tự an toàn giao thông để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông và các vi phạm pháp luật khác. 
Bên cạnh nhận thức về quyền và trách nhiệm, việc chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về năng lực hành vi và thủ tục giấy tờ chính là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn cho chính mình và cộng đồng. Theo quy định tại Điều 56 của Luật thì người lái xe tham gia giao thông đường bộ phải đủ tuổi, sức khỏe theo quy định của pháp luật; có giấy phép lái xe đang còn điểm, còn hiệu lực phù hợp với loại xe đang điều khiển do cơ quan có thẩm quyền cấp, trừ người lái xe gắn máy quy định tại khoản 4 Điều 56 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024. Khi tham gia giao thông đường bộ, người lái xe phải mang theo các giấy tờ sau đây: Chứng nhận đăng ký xe hoặc bản sao Chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm bản gốc giấy tờ xác nhận của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài còn hiệu lực trong trường hợp xe đang được thế chấp tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; Giấy phép lái xe phù hợp với loại xe đang điều khiển; Chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới theo quy định của pháp luật; Chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Người điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ phải đủ tuổi, sức khỏe theo quy định của pháp luật; có bằng hoặc chứng chỉ điều khiển xe máy chuyên dùng phù hợp loại xe máy chuyên dùng đang điều khiển; có giấy phép lái xe đang còn điểm, còn hiệu lực hoặc chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ. Khi tham gia giao thông đường bộ, người điều khiển xe máy chuyên dùng phải mang theo các loại giấy tờ sau đây:  Chứng nhận đăng ký xe hoặc bản sao Chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm bản gốc Giấy biên nhận còn hiệu lực của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong trường hợp xe đang được thế chấp tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;  Bằng hoặc chứng chỉ điều khiển xe máy chuyên dùng; Giấy phép lái xe hoặc chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ; Chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe máy chuyên dùng theo quy định của pháp luật; Chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự theo quy định của pháp luật.
Người lái xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ phải hiểu biết quy tắc giao thông đường bộ, có kỹ năng điều khiển phương tiện; đủ điều kiện về độ tuổi, sức khỏe theo quy định tại điểm a khoản 1 và khoản 2 Điều 59 của Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024.
Người tập lái xe ô tô, người dự sát hạch lái xe ô tô khi tham gia giao thông đường bộ phải thực hành trên xe tập lái, xe sát hạch trên tuyến đường tập lái, tuyến đường sát hạch, có giáo viên dạy lái hoặc sát hạch viên bảo trợ tay lái. Giáo viên dạy lái, sát hạch viên phải mang theo các loại giấy tờ quy định tại khoản 1 Điều 56 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024.
Trường hợp giấy tờ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 56 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 đã được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử thì việc xuất trình, kiểm tra có thể thực hiện thông qua tài khoản định danh điện tử. Quy định này mang tính đột phá và tiện ích cao cho người dân trong kỷ nguyên số. Quy định này giải quyết triệt để những bất tiện trong thực tế như việc người dân quên mang ví, mất mát giấy tờ vật lý, hoặc giấy tờ bị hư hỏng do thời tiết mưa gió. Việc chuyển đổi sang xuất trình trên môi trường điện tử không chỉ giúp quá trình kiểm tra của lực lượng chức năng diễn ra nhanh chóng, giảm thiểu nguy cơ ùn tắc giao thông mà còn minh chứng cho một nền hành chính công hiện đại, minh bạch, nơi pháp luật thực sự phục vụ và mang lại sự thuận tiện tối đa cho đời sống nhân dân.
Như vậy, việc hiểu và tuân thủ Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 chính là chìa khóa để mỗi công dân tự bảo vệ an toàn cho bản thân, gia đình và chung tay tạo dựng một nét văn hóa giao thông hiện đại, văn minh cho toàn xã hội. 
                                                                                                                                                   Thu Hương