Cơ quan Tư pháp các cấp đã làm tốt vai trò là cơ quan thường trực của Hội đồng phối hợp PBGDPL, Ban Chỉ đạo các Chương trình, Đề án về công tác PBGDPL. Đẩy mạnh tuyên truyền Hiến pháp và các Luật, Bộ luật mới ban hành; pháp luật về bầu cửvà chỉ đạo bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2016-2021; tuyên truyền Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội đảng bộ các cấp và tuyên truyền các văn bản pháp luật mới ban hành, các văn bản liên quan về phòng chống tham nhũng, an toàn giao thông, khiếu nại, tố cáo, đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, dân chủ cơ sở, môi trường biển... Công tác xã hội hoá, huy động các nguồn lực xã hội tham gia các hoạt động trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp như bán đấu giá tài sản, công chứng được đẩy mạnh và đã đạt được một số kết quả; các nhiệm vụ mới được triển khai kịp thời. Sở đã chủ động triển khai các hoạt động để hỗ trợ, giúp xã nghèo Phúc Trạch theo phân công của Ban Thường vụ Tỉnh ủy;đã tích cực tham gia các đoàn thanh tra liên ngành do tỉnh thành lập, tham mưu tư vấn về mặt pháp luật cho tỉnh trong giải quyết khiếu nại tố cáo và trong các hoạt động chỉ đạo điều hành có liên quan. Các kết quả đạt được trong lĩnh vực tư pháp đã góp phần ổn định trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế; tạo môi trường pháp lý lành mạnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Với chức năng giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước các tổ chức bổ trợ tư pháp đã tác động và góp phần thực hiện mục tiêu của công cuộc cải cách tư pháp. Năm 2016 là năm thứ tư liên tiếp Sở được Bộ Tư pháp xếp hạng A (Xuất sắc).
Tuy nhiên, nhiệm vụ bổ sung ngày càng nhiều, ngoài nhiệm vụ thường xuyên theo quy định, ngành Tư pháp còn được giao thêm nhiều nhiệm vụ bổ sung hoặc nhiệm vụ đột xuất như tham gia đoàn liên ngành xác minh khiếu nại tố cáo; nhiệm vụ làm đầu mối và chủ trì thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu trong bộ chỉ số PCI, chỉ số PAR Index của tỉnh; Luật, Pháp lệnh, Nghị định và các văn bản QPPL của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành ngày càng nhiều, thường xuyên được sửa đổi bổ sung, tính ổn định chưa cao; yêu cầu của nhiệm vụ tuyên truyền PBGDPL ngày càng cao ...nhưng nguồn lực để thực hiện chưa đáp ứng yêu cầu. Việc thực hiện Chương trình, Đề án trong lĩnh vực luật sư, công chứng, giám định, trợ giúp pháp lý còn nhiều khó khăn. Một số chỉ tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, phát triển tổ chức hành nghề công chứng khó đạt được. Tình trạng trông chờ, ỷ lại việc triển khai tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật từ phía cơ quan nhà nước vẫn còn, tính tựgiác, thói quen tự nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật của công dân, của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động chưa nhiều, còn phiến diện, chỉ tìm hiểu khi thực sự cần thiết. Nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận cán bộ, công chức và người dân còn hạn chế. Mức độ tuân thủ pháp luật ở một số lĩnh vực, một số nhóm đối tượng chưa cao, tình hình vi phạm pháp luật còn nhiều. Cơ sở, vật chất, trang thiết bị và phương tiện làm việc phục vụ cho công tác của đội ngũ cán bộ Tư pháp còn ít chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong một số lĩnh vực hoạt động của ngành còn hạn chế, chưa kết nối các dữ liệu nhất là trong lĩnh vực đăng ký quản lý dữ liệu hợp đồng giao dịch đã được công chứng, chứng thực, đăng ký giao dịch bảo đảm quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất…Một số thể chế và quy định của pháp luật chưa phù hợp với thực tế, còn thiếu tính khả thi.
Thực hiện các nhiệm vụ công tác tư pháp năm 2017 trong bối cảnh đẩy mạnh triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng, các Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 4 Khoá XII và các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, của Tỉnh ủy, HĐND về phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt chú trọng các yêu cầu về tiếp tục hoàn thiện thể chế gắn với thực thi pháp luật, tăng cường dân chủ XHCN, xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, phục vụ Nhân dân, tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp và khởi nghiệp, góp phần tăng năng lực cạnh tranh, cải thiện thứ hạng PCI, PAPI và PAR Index của địa phương. Trong khi đó, các nguồn lực cho công tác ngày càng khó hơn, yêu cầu của xã hội, của Nhân dân đối với ngành Tư pháp ngày càng “khắt khe” hơn, đòi hỏi cao hơn về chất lượng, nhanh hơn về tổ chức thực hiện, về phản ứng chính sách; nhiều hơn về số lượng vụ việc, mở rộng hơn về đối tượng phục vụ; phong phú, đa dạng hơn về phương thức thực hiện…đặt công tác Tư pháp và ngành Tư pháp trước khó khăn, thử thách mới.
Để công tác Tư pháp ngày càng hiệu quả, thiết thực hơn, trước hết phải xây dựng các chương trình, kế hoạch công tác cụ thể, có tính khả thi cao, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Chỉ đạo quyết liệt việc triển khai thực hiện các kế hoạch công tác ngay từ đầu năm; tăng cường công tác phối hợp với các cơ quan và chính quyền các cấp; tăng cường kỷ luật, kỷ cương; phát huy hiệu quả các công cụ quản lý kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm và thi đua - khen thưởng…
Hai là, cùng với Tư pháp trong toàn quốc, kịp thời hiện thực hóa các yêu cầu, nhiệm vụ và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị triển khai công tác Tư pháp toàn quốc năm 2017, đó là: “Công tác tư pháp liên quan đến người dân và những gì liên quan đến người dân là vô cùng quan trọng. Năm 2017, ngành cần đẩy mạnh công tác xây dựng gắn với thi hành pháp luật, đây vừa là công cụ để quản lý xã hội, vừa là công cụ để Nhân dân làm chủ, kiểm tra, giám sát quyền lực nhà nước; Chủ động hơn nữa trong xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật có hiệu quả hơn; Chủ động tham mưu các giải pháp đổi mới thể chế, nhất là thể chế liên quan đến đầu tư kinh doanh, khởi nghiệp, giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi. Cần làm tốt hơn nhiệm vụ theo dõi, thi hành pháp luật, làm tham mưu cho chính quyền các cấp để khắc phục tình trạng “nhờn luật” trong chính bộ máy Nhà nước và trong toàn xã hội; chủ động tham mưu về các vấn đề pháp lý đặt ra trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong chỉ đạo điều hành hàng ngày. Mỗi một vấn đề, khó khăn vướng mắc của người dân, doanh nghiệp đều có nguyên nhân, cũng có thể do thể chế, do thực thi, nhận thức, cách làm của cán bộ. Các đồng chí cần theo dõi sát tình hình đất nước, cảm nhận được hơi thở cuộc sống, có ngay các tham mưu, đề xuất để có phản ứng chính sách kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, của địa phương.”
Ba là, phải hướng mạnh công tác về cơ sở và vì cơ sở. Trên tinh thần đó, Sở, ngành Tư pháp Quảng Bình thực hiện nghiêm túc một trong những nội dung thuộc chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức ngành Tư pháp đó là “Gần dân”. Đây là một trong những tiêu chuẩn đạo đức cơ bản và toàn diện về phẩm chất nghề nghiệp của người cán bộ tư pháp trong công tác và sinh hoạt hàng ngày, gắn liền với đặc trưng, chức năng, nhiệm vụ công tác của Ngành. “Gần dân” được thể hiện ở thái độ thân thiện, hòa đồng, gần gũi và tôn trọng nhân dân. Hằng ngày, tại nơi làm việc đội ngũ công chức, viên chức thuộc Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp, công chức Tư pháp Hộ tịch cấp xã tiếp dân đến liên hệ để xin cấp phiếu lý lịch tư pháp, đăng ký hộ tịch, công chứng, chứng thực, giải quyết các vấn đề về quốc tịch, các vấn đề liên quan đến hoạt động bổ trợ tư pháp và trợ giúp pháp lý, bán đấu giá tài sản… với số lượng rất lớn. Chỉ tính trong năm 2016, nếu như các cơ quan có thẩm quyền cả 3 cấp trong toàn tỉnh thụ lý, tiếp nhận gần 1.330.000 hồ sơ, TTHC, thì riêng ngành Tư pháp đã tiếp nhận hơn 694.000 hồ sơ, TTHC (chiếm hơn 52%). Với mỗi người dân, mỗi nhu cầu đều phải được hướng dẫn nhiệt tình, tận tâm , chu đáo với thái độ thân thiện, gần gũi; phải tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền của mình. Thực hiện đối thoại không chỉ với Nhân dân mà còn với cán bộ, công chức trong ngành, luôn trân trọng và tiếp thu các ý kiến để tự hoàn thiện, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Do đặc thù công việc phải thường xuyên tiếp xúc với người dân, nhất là trẻ em, người nghèo, người có công, vì vậy đội ngũ trợ giúp viên pháp lý đã và phải tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình, tận tụy, có thái độ hoà nhã, lịch sự trong quá trình thực hiện TGPL. Nâng cao kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa, thực hiện “ hữu xạ tự nhiên hương”. Đồng thời linh hoạt, chủ động áp dụng những hình thức tuyên truyền, phổ biến phù hợp, dễ hiểu, dễ nhớ, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Tăng cường hơn nữa hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực hòa giải ở cơ sở; quốc tịch, hộ tịch, lý lịch tư pháp; đẩy mạnh xã hội hoá việc cung cấp các dịch vụ công trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp; trợ giúp pháp lý, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, qua đó góp phần đưa các lĩnh vực công tác tư pháp thực sự đến gần với người dân, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Kế thừa, phát triển các nghề tư pháp như luật sư, công chứng, đấu giá viên, quản tài viên, thừa phát lại, giám định tư pháp, bảo đảm sự gắn kết giữa quản lý nhà nước với tự quản của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong các lĩnh vực này. Công tác tuyên truyền, PBGDPL phải lấy đối tượng thụ hưởng là mọi tầng lớp Nhân dân, phải lựa chọn nội dung phù hợp gắn với từng nhóm đối tượng, từng lĩnh vực, địa bàn. Thực hiện nghiêm túc quy định của Luật PBGDPL đó là công dân có quyền được thông tin vềpháp luật và có trách nhiệm chủ động tìm hiểu, học tậppháp luật. Nhà nước bảo đảm, tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền được thông tin về pháp luật. Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó Nhà nước giữ vai trò nòng cốt. Nhà nước bảo đảm nguồn lực cần thiết cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Bốn là, cũng như yêu cầu đối với công chức, viên chức nói chung, công chức, viên chức Ngành Tư pháp đòi hỏi cơ bản trước hết và tất yếu là phải vững về chuyên môn, nghiệp vụ, am hiểu pháp luật và chuẩn mực về đạo đức công cụ, công chức, đạo đức nghề nghiệp.Tiếp tục giữ vững sự đoàn kết, thống nhất cao; phát huy sức mạnh trí tuệ tập thể, xây dựng đơn vị trong sạch, vững mạnh. Mỗi người đều làm việc chuyên cần, khoa học, năng động, sáng tạo. Giữ vững tinh thần vượt khó, không “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Tăng cường quan hệ phối hợp với các ngành, các cấp; tranh thủ sự hỗ trợ, chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Tư pháp, sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND; sự ủng hộ của Mặt trận, đoàn thể và mọi tầng lớp Nhân dân.
Mỗi một công chức, viên chức và người lao động trong ngành Tư pháp Quảng Bình đã, đang và sẽ mãi yêu nghề, gắn bó với ngành; tiếp tục phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ. Sẽ vững tin, yên tâm hơn trước sự quan tâm, chia sẻ, động viên của mọi ngành, mọi cấp. Thật cảm động trước sự bày tỏ trăn trở với thu nhập của cán bộ, công chức nói chung và ngành tư pháp khi mà Chính phủ đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ nặng nề nhưng lại chưa lo được đời sống tốt hơn cho cán bộ, công chức của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị triển khai công tác Tư pháp năm 2017: “Tôi rất hiểu ai cũng có cuộc sống. Tuy nhiên, trong điều kiện kinh tế xã hội hiện nay, chúng ta đang triển khai đề án cải cách tiền lương, thực hiện các Kết luận 63, 64 của Trung ương, tôi đề nghị lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương cả nước cần quan tâm hơn nữa đến anh em làm pháp chế, pháp luật. Tôi đề nghị, dù ít hay nhiều, nhưng tất cả chúng ta cùng có biện pháp và động viên tinh thần, vận dụng vật chất trong khả năng cho phép và dành tình cảm để động viên anh em, giúp anh em làm công tác tư pháp an tâm công tác, cống hiến cho ngành,cho đất nước.”
Nguyễn Thị Lài
TUV, Giám đốc Sở Tư pháp