Về mặt nội dung cốt lõi, Nghị quyết số 19/2026/QH16 tập trung vào việc tái cấu trúc và điều chỉnh linh hoạt cơ cấu thuế suất của ba sắc thuế quan trọng cấu thành nên giá cơ sở của xăng dầu. Đối với thuế bảo vệ môi trường, chính sách tiếp tục duy trì cơ chế linh hoạt, cho phép điều chỉnh mức thuế theo hướng hỗ trợ giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và người dân trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, đồng thời chuẩn bị lộ trình tăng dần để định hướng hành vi tiêu dùng xanh. Đối với thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt, Nghị quyết thiết lập các hạn mức và kịch bản ứng phó tương ứng với các khung giá dầu thô thế giới, giúp Chính phủ có thể chủ động can thiệp kịp thời mà không cần chờ đợi các quy trình lập pháp kéo dài. Việc đồng bộ hóa ba sắc thuế này trên cùng một văn bản quy phạm pháp luật không chỉ giảm thiểu sự chồng chéo, xung đột chính sách mà còn tạo ra một bộ công cụ kiểm soát giá cả năng lượng toàn diện và hiệu quả hơn.

Ảnh  minh họa

Nhìn nhận một cách sâu sắc, dự báo tác động của chính sách này lên nền kinh tế vĩ mô mang tính chiến lược. Tác động trực tiếp và dễ nhận thấy nhất là khả năng kiểm soát lạm phát và ổn định chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Xăng là chi phí đầu vào cấu thành nên giá thành của hầu hết các ngành sản xuất và dịch vụ, đặc biệt là vận tải và logistics. Bằng cách chủ động điều chỉnh giảm hoặc tối ưu hóa các sắc thuế khi giá thế giới tăng cao, nghị quyết sẽ giảm bớt áp lực chi phí đẩy, ngăn chặn hiệu ứng dây chuyền tăng giá của các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu. Điều này giúp giữ vững sức mua của thị trường nội địa, ổn định tâm lý người tiêu dùng và tạo môi trường kinh tế vĩ mô lành mạnh, an toàn cho các hoạt động đầu tư.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, chính sách thuế mới sẽ trực tiếp cắt giảm chi phí vận hành cho các hãng hàng không, các doanh nghiệp vận tải hành khách và hàng hóa. Khi chi phí logistics giảm, năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế sẽ được nâng cao đáng kể, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu. Đồng thời, nguồn vốn tiết kiệm được từ việc giảm thuế sẽ giúp các doanh nghiệp tái đầu tư, đổi mới công nghệ, duy trì công ăn việc làm cho người lao động, từ đó đóng góp ngược lại vào đà tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
Tuy nhiên, bất kỳ một chính sách kinh tế nào cũng có tính hai mặt, và tác động của Nghị quyết số 19/2026/QH16 lên ngân sách nhà nước là một bài toán cần được dự báo và cân đối kỹ lưỡng. Trong ngắn hạn, việc áp dụng các mức thuế suất ưu đãi hoặc giảm thuế chắc chắn sẽ làm sụt giảm một nguồn thu đáng kể từ hoạt động nhập khẩu và tiêu thụ xăng dầu. Đây là một thách thức đối với việc đảm bảo cân đối ngân sách và các khoản chi đầu tư phát triển. Dù vậy, dưới góc nhìn dài hạn, sự sụt giảm này mang tính chất "nuôi dưỡng nguồn thu". Khi doanh nghiệp được hỗ trợ để phục hồi và phát triển, nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và các hoạt động kinh tế tổng hợp khác sẽ tăng trưởng mạnh mẽ, bù đắp thỏa đáng cho khoảng trống ngân sách do giảm thuế xăng dầu mang lại.
Một khía cạnh tác động không thể không nhắc đến là định hướng chuyển dịch cơ cấu năng lượng và phát triển bền vững. Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ tại các hội nghị quốc tế về việc giảm phát thải ròng bằng không (Net Zero). Việc điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt trong Nghị quyết này được dự báo sẽ tạo ra những tín hiệu kinh tế rõ ràng hướng tới tiêu dùng xanh. Việc duy trì một mức thuế hợp lý đối với nhiên liệu hóa thạch, kết hợp với các chính sách khuyến khích năng lượng tái tạo, sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp chủ động thay đổi tư duy, chuyển sang sử dụng các phương thức sản xuất tiết kiệm năng lượng hoặc ứng dụng nhiên liệu sinh học. Đây là tiền đề quan trọng để xây dựng một nền kinh tế xanh, tuần hoàn và giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn tài nguyên không tái tạo.
 Nghị quyết số 19/2026/QH16 là một giải pháp chính sách mang tính tổng thể, hài hòa và dài hạn. Với những dự báo tích cực về kiểm soát lạm phát, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển dịch xanh, nghị quyết hứa hẹn sẽ mang lại động lực mới cho nền kinh tế. Dù phải đối mặt với áp lực thu ngân sách trước mắt, nhưng sự linh hoạt và tính toán khoa học trong thiết kế chính sách sẽ giúp Việt Nam vượt qua các biến động năng lượng toàn cầu, khẳng định sự vững vàng của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
                                                                                                                                                                   Thu Hương