Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật (TTPBGDPL), bồi dưỡng, tập huấn, hướng dẫn về kỹ năng, nghiệp vụ trong việc triển khai thi hành và áp dụng pháp luật về XLVPHC cũng được đặc biệt chú trọng; các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh đã tích cực triển khai công tác TTPBGDPL với quy mô toàn tỉnh, quan tâm cả những đối tượng có nguy cơ vi phạm, người có thẩm quyền xử lý và mọi tầng lớp nhân dân để giám sát việc thực hiện. Hình thức tuyên truyền thực hiện đa dạng, phong phú, lồng ghép phổ biến, quán triệt Luật, các Nghị định và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan đến Luật trong các buổi hội nghị, cuộc họp, tập huấn, buổi nói chuyện; tuyên truyền trên chuyên trang, chuyên mục báo, tạp chí, Đài PTTH; mua và cấp phát sách pháp luật; in ấn, phát hành tài liệu, tờ gấp, đĩa hình, băng đĩa tiếng; tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở, đài truyền thanh cấp huyện, cấp xã; tổ chức thi tìm hiểu pháp luật. Trong năm toàn tỉnh đã tổ chức 56 hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật về xử lý vi phạm hành chính cho hơn 6.200 lượt người tham dự.

Bên cạnh đó công tác ban hành các văn bản chỉ đạo, điều hành; kiểm tra, thanh tra việc thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính cũng như việc đảm bảo các điều kiện cho công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính cũng đã được quan tâm triển khai. Thực hiện Kế hoạch số 328/KH-UBND và Quyết định số 3149/QĐ-UBND của UBND tỉnh, Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh đã kiểm tra công tác XLVPHC trong lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Sở Công thương và lĩnh vực lâm sản tại Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Ngoài ra, các tổ chức thanh tra đã tiến hành 384 cuộc thanh tra, kiểm tra trên địa bàn tỉnh, trong đó có nội dung kiểm tra về công tác XLVPHC theo ngành, lĩnh vực, địa phương quản lý. Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện những thiếu sót, hạn chế trong công tác XLVPHC và đã kiến nghị, xử lý những thiếu sót, góp phần tăng cường hiệu quả của công tác này trên địa bàn tỉnh.

Công tác xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế, chuẩn bị các điều kiện cơ sở vật chất cho công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính luôn được UBND tỉnh đảm bảo. Tại cấp tỉnh, ngày 10/8/2015, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 27/2015/QĐ-UBND về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Tư pháp, trong đó quy định thành lập phòng Quản lý XLVPHC và theo dõi THPL. Sở Tư pháp Quảng Bình cũng đã thành lập Phòng Quản lý XLVPHC và theo dõi THPL với 03 biên chế. Tại các cơ quan chuyên môn thuộc tỉnh, nhiệm vụ quản lý về XLVPHC được giao cho công chức đảm nhận nhiệm vụ pháp chế thực hiện. Đến nay, Sở Tài nguyên – Môi trường đã thành lập phòng Pháp chế, 19 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh đã bố trí công chức kiêm nhiệm làm công tác pháp chế trong đó có lĩnh vực quản lý XLVPHC. Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác XLVPHC trên địa bàn tỉnh đang ngày càng được hoàn thiện. Hiện nay, toàn tỉnh có 1.865 người làm nhiệm vụ XLVPHC theo thẩm quyền. Tuy nhiên, trong một số cơ quan có thẩm quyền XLVPHC như Chi cục Kiểm lâm, Chi cục Quản lý thị trường lực lượng cán bộ, công chức còn thiếu, trong khi địa bàn quản lý rộng, phức tạp gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý vi phạm. Tại Ban quản lý khu kinh tế, trong cơ cấu tổ chức có bộ phận Thanh tra nhưng Luật XLVPHC không quy định thẩm quyền XLVPHC của thanh tra Ban quản lý khu kinh tế nên còn bất cập trong thực hiện chức năng thanh tra.

Việc xử phạt và áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đã đảm bảo đúng đối tượng, đúng pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về an ninh trật tự của chính quyền địa phương, nhận được sự đồng tình của cộng đồng, quần chúng nhân dân và của chính đối tượng vi phạm và thân nhân của họ.

Trong năm 2015, trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có 43.212 vụ việc vi phạm hành chính với tổng số 43.183 đối tượng. Trong đó, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, UBND cấp huyện, cấp xã đã ban hành 7.513 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đã thi hành 7.337 quyết định, số quyết định chưa thi hành xong 176, không có trường hợp nào phải thực hiện cưỡng chế thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính, số tiền phạt thu được trên 63 tỷ đồng, số tiền thu được từ bán, thanh lý tang vật, phương tiện bị tịch thu năm 2015 trên 5 tỷ đồng.

Việc áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đã góp phần quan trọng trong công tác phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả đối với các hành vi vi phạm hành chính; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý Nhà nước, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh giữ vững ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương. Công tác lập hồ sơ, xét duyệt, quyết định áp dụng các biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn nói riêng và các biện pháp xử lý hành chính nói chung trên địa bàn tỉnh đảm bảo thực hiện đúng đối tượng, đúng pháp luật, kịp thời đưa đối tượng chấp hành quyết định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về an ninh trật tự của chính quyền cơ sở và nhận được sự đồng tình của cộng đồng, quần chúng nhân dân cũng như người bị xử lý và thân nhân, gia đình của họ. Cụ thể: toàn tỉnh có 58 đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính. Trong đó, có 22 đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; 04 đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng; 07 đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; 25 đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. So với năm 2014, số đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính giảm nhiều, trong đó số đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn giảm và số đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tăng lên đáng kể.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh Quảng bình thời gian qua cũng gặp nhiều khó khăn và vướng mắc. Cụ thể:

Theo quy định Luật thì thời hạn để ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp phức tạp cần xác minh được kéo dài 30 ngày nhưng không quy định rõ như thế nào là trường hợp phức tạp nên dẫn đến tình trạng vận dụng quy định này để kéo dài thời gian giải quyết.

Tại Khoản 2, Điều 2 Luật thì việc xử phạt vi phạm hành chính chỉ áp dụng đối với cá nhân, tổ chức mà không quy định áp dụng đối với hộ gia đình và cộng đồng dân cư. Hiện nay, mới chỉ có Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy định trường hợp hộ gia đình, cộng đồng dân cư vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì bị xử lý như đối với cá nhân (Khoản 5, Điều 4). Trong các lĩnh vực khác, đặc biệt là lĩnh vực xây dựng, kinh doanh, tệ nạn xã hội, bảo hiểm, lao động… hiện chưa có quy định cụ thể về vấn đề này, mặc dù trên thực tế có khá nhiều vi phạm của các hộ gia đình và cộng đồng dân cư. Việc chưa quy định xử lý các đối tượng trên tại Luật gây khó khăn cho các cơ quan khi không có cơ sở pháp lý để làm căn cứ xử phạt.

Về biện pháp tạm giữ người, Luật quy định tạm giữ người theo thủ tục hành chính đối với trường hợp cần ngăn chặn, đình chỉ ngay những hành vi gây rối trật tự công cộng, gây thương tích cho người khác. Tuy nhiên trên thực tế ở khu vực biên giới xảy ra nhiều trường hợp vi phạm hành chính có lai lịch nhân thân không rõ ràng cần thời gian xác minh, có tái phạm hoặc vi phạm các lĩnh vực cần giám định tang vật để có căn cứ ra quyết định xử phạt nên việc quản lý người vi phạm để đảm bảo cho việc xử phạt gặp nhiều khó khăn.

Vấn đề giao quyền: Luật đã quy định vấn đề giao quyền xử phạt cho cấp phó tại Điều 54; khoản 2 Điều 87; khoản 2 Điều 123. Tuy nhiên, đối với các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm XPVPHC khác (tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; khám người; khám phương tiện vận tải, đồ vật; khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính…), Luật và Nghị định số 81/2013/NĐ-CP không quy định việc giao quyền cho cấp phó trong việc áp dụng các biện pháp này dẫn đến sự lúng túng trong quá trình triển khai thực hiện.

Về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính, từ khi các quy định liên quan đến việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính do TAND xem xét, quyết định còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, thủ tục qua khá nhiều bước nên chưa phát huy được hiệu quả. Hơn nữa, thẩm quyền xác định người nghiện ma túy thuộc trách nhiệm của ngành y tế, nhưng còn nhiều cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh chưa thực hiện việc xác định người nghiện ma túy theo Nghị định số 221/2013/NĐ-CP nên khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở để cai nghiện bắt buộc. Ngoài ra, thời gian từ khi cơ quan lập hồ sơ chuyển đến các cơ quan chức năng như phòng Tư pháp, phòng Lao động, Thương binh & Xã hội và TAND cấp huyện để xem xét ra quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện khá dài. Do vậy, khi chưa có quyết định của Tòa án, đối tượng không muốn đi cai nghiện, bỏ trốn khỏi địa phương nên khó thực hiện được quyết định.

Từ những khó khăn, vướng mắc trên cho thấy, trong quá trình xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp hành chính đang có những khó khăn, vướng mắc nhất định. Thực tế đó đòi hỏi các cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền cần thực hiện những giải pháp, biện pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cũng như nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính trong thực tiễn, trong đó, vấn đề trước tiên là cần sớm rà soát để sửa đổi, bổ sung những điểm bất cập trong hệ thống pháp luật về XLVPHC như đã nêu ở trên để bảo đảm hệ thống pháp luật về XLVPHC ngày càng hoàn thiện, có tính khả thi cao trong thực tiễn. Bên cạnh đó, các cơ quan nhà nước cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về XLVPHC để cho cán bộ, công chức, viên chức và mọi tầng lớp nhân dân hiểu rõ các quy định của pháp luật, từ đó nâng cao nhận thức và tạo ra ý thức cao trong chấp hành pháp luật, đồng thời, thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác liên quan đến XLVPHC của các địa phương để việc áp dụng pháp luật về XLVPHC được chính xác, thống nhất.

Mặt khác, các cơ quan nhà nước, đặc biệt là các Bộ, ngành trung ương, cần quan tâm đầu tư hơn nữa các điều kiện cho việc thi hành pháp luật về XLVPHC, có hướng dẫn cụ thể về việc bố trí biên chế chuyên trách; ưu tiên, bố trí nguồn kinh phí và trang bị các thiết bị, phương tiện kỹ thuật… đảm bảo phục vụ hiệu quả cho công tác XLVPHC từ trung ương đến địa phương.

Có thể nói, công tác thi hành pháp luật về XLVPHC là một hoạt động khá phức tạp của đời sống xã hội. Để công tác này thực sự chất lượng, hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn thì cần có sự quan tâm, tham gia của các cấp, các ngành, sự ủng hộ của toàn xã hội. Theo đó, yêu cầu trước tiên là cần có hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đồng bộ, hoàn thiện, đồng thời, cần có cơ chế thực thi có thể đảm bảo cho hoạt động XLVPHC thông suốt, hiệu quả trên thực tế. Hoạt động XLVPHC chất lượng, hiệu quả là cơ sở quan trọng góp phần ổn định đời sống xã hội, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.