Trong công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật (THPL),đây là một nhiệm vụ có phạm vi, nội dung theo dõi rất rộng và phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp khác nhau; các quy định của pháp luật về nội dung theo dõi THPL còn chung chung, chỉ mang tính khái niệm, việc hiểu và áp dụng vào thực tế còn chưa được thống nhất. Việc đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, mặc dù Thông tư số 14/2014/TT-BTP ngày 15/5/2014 của Bộ Tư pháp quy định chi tiết thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP của Chính phủ về theo dõi tình hình THPL đưa ra các tiêu chí để xem xét, đánh giá tình hình tuân thủ pháp luật nhưng chưa quy định cụ thể tỷ lệ đạt hay không đạt; chưa có cơ chế quy định chế tài xử lý đối với các trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quy định về theo dõi THPL. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong công tác theo dõi tình hình THPL chưa hoàn thiện; nhận thức được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác theo dõi THPL. Các hình thức theo dõi THPL còn đơn điệu, chủ yếu thông qua các hoạt động kiểm tra và thu thập thông tin từ báo cáo của các cơ quan, đơn vị. Việc tổ chức điều tra, khảo sát, thu thập và xử lý thông tin về tình hình THPL từ các phương tiện truyền thông đại chúng chưa được triển khai. Các điều kiện đảm bảo THPL còn hạn chế, chưa đồng bộ, chưa huy động được các nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước tham gia hỗ trợ. Đội ngũ công chức làm công tác theo dõi THPL tại UBND cấp huyện, cấp xã chủ yếu kiêm nhiệm cùng nhiều lĩnh vực khác của công tác tư pháp, trình độ chuyên môn chưa đồng đều và chưa có nhiều kinh nghiệm trong công tác theo dõi tình hình THPL. Nguồn kinh phí riêng chi cho hoạt động theo dõi THPL chưa có mà chủ yếu dựa vào nguồn kinh phí chung của các đơn vị. Các văn bản pháp luật quy định về kinh phí cho hoạt động theo dõi THPL nằm rải rác ở các thông tư của Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và liên tịch giữa các Bộ chuyên ngành với nhau, trùng lặp, chồng chéo, mẫu thuẫn nên gây nhiều khó khăn cho việc xây dựng kinh phí, thực hiện thanh quyết toán kinh phí đối với hoạt động theo dõi thi hành pháp luật.

 Để nâng cao chất lượng với công tác theo dõi tình hình THPL trên địa bàn tỉnh, trên cơ sở các quy định của pháp luật hiện hành, Phòng đã tham mưu cho Lãnh đạo Sở trình UBND tỉnh ban hành Quy chế phối hợp về công tác theo dõi THPL, Chỉ thị về việc tăng cường thực hiện công tác theo dõi THPL trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, công văn về việc thực hiện lập dự toán kinh phí ngân sách nhà nước đảm bảo cho công tác theo dõi THPL. Ngoài ra, Phòng đã tham mưu xây dựng và thực hiện các kế hoạch về công tác theo dõi tình hình THPL như kế hoạch theo dõi THPL năm 2016; kế hoạch theo dõi tình hình thi hành chính sách pháp luật về nhà ở xã hội, nhà ở cho người có công, vùng thường xuyên bị thiên tai; kế hoạch triển khai thi hành Bộ Luật tố tụng Dân sự, Bộ Luật tố tụng hình sự, Luật Tố tụng hành chính; kế hoạch kiểm tra công tác xử lý vi phạm hành chính và theo dõi tình hình thi hành pháp luật năm 2016. Tham mưu thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh kiểm tra 08 cơ quan, đơn vị về công tác theo dõi thi hành pháp luật về hòa giải cơ sở và thực hiện niêm yết giá dịch vụ khám, chữa bệnh tại các cơ sở khám chữa bệnh do Sở Y tế quản lý như kiểm tra công tác hòa giải cơ sở tại UBND thành phố Đồng Hới, UBND Tuyên Hóa và 03 đơn vị cấp xã; kiểm tra quản lý việc niêm yết giá tại Sở Y tế và việc thực hiện niêm yết giá dịch vụ khám, chữa bệnh tại Bệnh viên Y học Cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Bố Trạch, Phòng khám Tâm Phúc. Ngoài ra, đã tham mưu sơ kết, tổng kết công tác theo dõi tình hình THPL đối với một số văn bản pháp luật khác và phối hợp tổ chức tập huấn nghiệp vụ công tác theo dõi THPL cho cán bộ pháp chế các sở, ngành với 90 người tham gia.

Trong công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính (VPHC), đây là một nhiệm vụ mới giao cho ngành Tư pháp thực hiện từ năm 2013 theo Luật Xử lý VPHC năm 2012, phạm vi rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực và nhiều chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính khác nhau. Để nâng cao nghiệp vụ xử lý VPHC theo Luật Xử lý VPHC, Phòng đã tham mưu tổ chức 02 lớp tập huấn nghiệp vụ xử lý VPHC cho 255 người là công chức tư pháp cấp huyện và công chức Tư pháp – hộ tịch cấp xã. Đồng thời, tham mưu ban hành 06 văn bản về công tác quản lý xử lý VPHC trên địa bàn tỉnh, như: kế hoạch về công tác quản lý xử lý VPHC năm 2016; kế hoạch sơ kết 03 năm thi hành Luật Xử lý VPHC năm 2012; công văn phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong công tác XLVPHC tại địa phương gửi Bộ Tư pháp; công văn về triển khai thực hiện Nghị định số 20/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý VPHC; công văn chấn chỉnh thực hiện các quy định của pháp luật về xử lý VPHC; cùng với Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh kiểm tra công tác xử lý VPHC tại 12 cơ quan, đơn vị, địa phương. Đồng thời, tham mưu sơ kết 03 năm thi hành Luật Xử lý VPHC và Nghị định 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý VPHC. Bên cạnh đó, Phòng cũng đã tham mưu cho Lãnh đạo Sở các văn bản triển khai công tác xử lý VPHC, hướng dẫn nghiệp vụ và trao đổi thông tin giải quyết các vướng mắc trong thực hiện nhiệm vụ xử lý VPHC đối với một số trường hợp cụ thể theo đề nghị của các cơ quan có thẩm quyền xử lý VPHC. Ngoài ra, để phục vụ nhu cầu tra cứu văn bản của cá nhân, tổ chức được thuận lợi, Phòng đã xây dựng danh mục Luật và các văn bản quy phạm pháp luật về xử lý VPHC đăng tải trên Website của Sở; cập nhật kết quả công tác xử phạt VPHC trong lĩnh vực Công an lên Website Sở với 11.616 vụ/11.616 đối tượng.Năm 2016, các cơ quan có thẩm quyền đã lập biên bản và xử lý 35.421 vụ vi phạm pháp luật hành chính với số tiền phạt thu được 44.321.847.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm thu được 5.260.575.125 đồng.

Đạt được những kết quả trên là do Phòng luôn nhận được sự quan tâm của Đảng ủy, Lãnh đạo Sở, sự phối hợp của các phòng, đơn vị có liên quan; các công chức của Phòng luôn đoàn két nỗ lực và nhiệt tình, khắc phục khó kh¨n, gióp ®ì nhau cïng tiÕn bé, không ngừng học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ, trau dồi đạo đức, tác phong của người cán bộ, công chức; tích cực hưởng ứng, tham gia các hoạt động, các phong trào thi đua. Thường xuyên bám sát nhiệm vụ, chương trình công tác của Sở, Ngành để chủ động xây dựng và triển khai, thực hiện chương trình, kế hoạch hoạt động của Phòng; kịp thời theo dõi, nắm bắt tình hình và tham mưu giải quyết các khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đảm bảo các nhiệm vụ đều được triển khai khoa học, nhanh chóng, chất lượng. Những kết quả của Phòng đã góp phần quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của ngành Tư pháp nói chung và công tác theo dõi tình hình THPL và xử lý VPHC nói riêng.

Tuy nhiên, trước yêu cầu đặt ra là phải thực hiện thực sự có hiệu quả, nâng cao vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC, qua đó hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội địa phương, đòi hỏi Phòng Quản lý xử lý VPHC và Theo dõi THPL phải thực sự linh hoạt, nhạy bén trong tham mưu, có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị có liên quan để triển khai nhiệm vụ đồng đều, có hiệu quả, phát huy tính tích cực chủ động của các chuyên viên trong quá trình tham mưu thực hiện nhiệm vụ. Trong quá trình tham mưu, thường xuyêntranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và Lãnh đạo Sở; tăng cường tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ theo dõi tình hình THPL và xử lý VPHC cho cán bộ pháp chế các sở, ngành, UBND cấp huyện và công chức có thẩm quyền xử lý VPHC. Đồng thời, để cùng ngành Tư pháp nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC trên địa bàn tỉnh, thiết nghĩ các cơ quan, đơn vị có liên quan cần thực hiện tốt các giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, lãnh đạo các đơn vị, địa phương trong công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC. Tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC qua đó nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành pháp luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tuân thủ pháp luật của các cơ quan, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ.

Thứ hai, các cơ quan cần đảm bảo đủ nguồn lực về điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực cho công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC, đặc biệt là kinh phí cho hoạt động theo dõi THPL như công tác kiểm tra, điều tra, khảo sát, thống kê; đầu tư các trang, thiết bị phục vụ cho công tác THPL về xử lý VPHC, đặc biệt là đầu tư công nghệ thông tin trong công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý người vi phạm, xây dựng phần mềm cơ sở dữ liệu về xử lý VPHC cũng như công tác quản lý nhà nước trong THPL về xử lý VPHC. Bộ Tư pháp cần tham mưu ban hành văn bản quy định mức chi cụ thể cho công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ làm công tác theo dõi THPL và xử lý VPHC ở các địa phương; sớm xây dựng phần mềm cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý VPHC để triển khai thống nhất trên toàn quốc.

Thứ ba, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành địa phương trong công tác theo dõi tình hình THPL theo Quy chế phối hợp về công tác theo dõi THPL trên địa bàn tỉnh ban hành kèm theo Quyết định số 27/2016/QĐ-UBND ngày 21/9/2016 của UBND tỉnh, trong đó cần có sự tham gia tích cực của các tổ chức nghề nghiệp như Hội Luật gia, Đoàn luật sư...; công tác xử lý VPHC theo Luật Xử lý VPHC, đặc biệt là trong công tác phối hợp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, công chức và người dân; phối hợp chặt chẽ trong các công tác lập hồ sơ xử lý VPHC, quản lý, giáo dục đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính.

Thứ tư, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, UBND cấp huyện và các cơ quan có thẩm quyền xử lý VPHC qua thực tế triển khai các văn bản pháp luật thuộc lĩnh vực của ngành, kịp thời kiến nghị những quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn và chưa phù hợp để đề nghị cơ quan có thẩm quyền sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và các văn bản pháp luật liên quan đến theo dõi THPL và xử lý VPHC nói riêng.

Thứ năm, định kỳ tổ chức sơ kết, tổng kết công tác theo dõi tình hình THPL và THPL về xử lý VPHC để đánh giá tình hình, nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện, qua đó đề xuất cơ quan có thẩm quyền các giải pháp nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc trên thực tiễn.