Đồng bào dân tộc thiểu số là một trong những đối tượng thuộc diện được TGPL theo quy định tại Điều 10 Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL) năm 2006, bao gồm người nghèo, người có công với cách mạng, người già cô đơn, người tàn tật và trẻ em không nơi nương tựa, người dân tộc thiểu số thường trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Trong số các đối tượng nêu trên, người dân tộc thiểu số thường trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn là đối tượng mà người và tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý tiếp cận khó khăn nhất, bởi người dân tộc thiểu số thường trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn đa phần điều kiện tự nhiên không thuận lợi, địa hình bị chia cắt do núi cao, sông suối nhiều; cuộc sống còn khó khăn, thiếu thốn về nhiều mặt, một số dân tộc còn du canh du cư; trình độ dân trí của bà con nhìn chung còn thấp, nhiều hủ tục lạc hậu còn tồn tại và còn một bộ phận rất lớn bà con không nói, viết được chữ phổ thông.
Tỉnh Quảng Bình với đặc điểm địa hình hẹp và dốc từ phía Tây sang phía Đông, 85% tổng diện tích tự nhiên là đồi núi, hầu như toàn bộ vùng phía tây tỉnh là núi cao 1.000-1.500 m, đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc triển khai các hoạt động TGPL cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy gặp nhiều khó khăn khi triển khai các hoạt động TGPL cho đồng bào dân tộc thiếu số nhưng với ý chí, quyết tâm cao độ nhằm góp phần nâng cao trình độ dân trí, giúp cho đồng bào dân tộc thiểu số được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; góp phần vào việc phổ biến, giáo dục pháp luật, bảo vệ công lý, bảo đảm công bằng xã hội, phòng ngừa, hạn chế tranh chấp và vi phạm pháp luật, trong gần 10 năm kể từ ngày Luật TGPL có hiệu lực thi hành, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Quảng Bình đã không ngừng triển khai các hoạt động TGPL cho đồng bào dân tộc thiểu số và đạt được một số kết quả nhất định. Từ năm 2007-2017, Trung tâm đã thực hiện 837 vụ việc TGPL cho 837 lượt đối tượng là người dân tộc thiểu số bằng các hình thức tư vấn, hướng dẫn giải đáp pháp luật; tham gia tố tụng; đại diện ngoài tố tụng và các hình thức khác thông qua hoạt động tiếp dân tại trụ sở, các đợt TGPL lưu động… Trung tâm luôn đảm bảo cho người dân tộc thiếu số được TGPL bằng tiếng dân tộc của mình trong trường hợp đối tượng yêu cầu hoặc không nói được tiếng Việt và đơn giản hóa thủ tục hành chính, cách thức thực hiện TGPL phù hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi đối với người dân tộc thiểu số tiếp cận và thụ hưởng TGPL. Đồng thời, Trung tâm luôn tạo điều kiện thuận lợi và chủ động gặp người có yêu cầu là người dân tộc thiểu số để thực hiện TGPL.
Trung tâm đã tổ chức TGPL lưu động tại 799 điểm thôn, bản vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn. Thông qua các đợt TGPL lưu động đã lồng ghép tuyên truyền phổ biến cho người dân nói chung và đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng những quy định của pháp luật về TGPL và các chế độ, chính sách thiết thực liên quan trực tiếp đến đời sống của bà con nhân dân, giúp cho người dân trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số nắm bắt và hiểu rõ hơn về chính sách TGPL miễn phí cũng như các chính sách ưu đãi khác của Đảng và Nhà nước. Cấp phát miễn phí cho người dân nói chung và đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng hàng ngàn tờ rơi, tờ gấp truyền thông pháp luật về TGPL và các lĩnh vực pháp luật khác liên quan đến đời sống xã hội của người dân ở cơ sở.
Trung tâm đã triển khai các hoạt động truyền thông pháp luật về TGPL cho người dân tộc thiểu số thông qua việc lắp đặt Bảng thông tin và Hộp tin về TGPL tại trụ sở UBND cấp xã, Đồn Biên phòng, nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng ở các thôn, bản nơi có người dân tộc thiểu số cư trú; truyền thông qua việc in ấn, phát hành các loại tờ rơi, tờ gấp, tài liệu tuyên truyền pháp luật về TGPL cấp phát cho người dân tộc thiểu số thông qua các hoạt động TGPL ở cơ sở và đặt tại các Hộp tin về TGPL; truyền thông qua chương trình phát thanh trên sóng truyền thanh ở cấp huyện và cấp xã; truyền thông qua việc thực hiện các chuyên đề về TGPL trên Bản tin Tư pháp, Web site Sở Tư pháp, Trang thông tin điện tử tỉnh, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, Báo Quảng Bình,... qua đó đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật về TGPL, về quyền được TGPL, hệ thống tổ chức thực hiện, người thực hiện TGPL cho người dân tộc thiểu số để họ dễ dàng tiếp cận khi có nhu cầu TGPL
Nhìn chung, trong những năm qua hoạt động TGPL cho đồng bào dân tộc thiểu số đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận. Chất lượng vụ việc TGPL ngày càng được nâng cao; ngày càng tạo được niềm tin trong nhân dân và đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan hành chính nhà nước khác; đáp ứng nhu cầu được TGPL của người dân địa phương nói chung và đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng, đưa hoạt động TGPL về tận cơ sở vùng sâu, vùng xa và vùng bãi ngang, giúp cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh được TGPL, nâng cao hiểu biết về pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; từ đó người dân tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; góp phần vào việc phổ biến, giáo dục pháp luật, bảo vệ công lý, bảo đảm công bằng xã hội, phòng ngừa, hạn chế tranh chấp và vi phạm pháp luật.
Để hoạt động TGPL cho đồng bào dân tộc thiểu số đạt hiệu quả hơn nữa, trong thời gian tới, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Quảng Bình tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các vụ việc TGPL và hoạt động truyền thông về TGPL tại các địa bàn có người dân tộc thiểu số sinh sống. Phối hợp chặt chẽ với UBND cấp xã, cán bộ tư pháp xã, các đoàn thể, quần chúng, các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng trong quá trình triển khai các hoạt động TGPL cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, tiếng dân tộc cho đội ngũ cán bộ thực hiện TGPL nhằm nâng cao cả về số lượng và chất lượng các vụ việc TGPL cho đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm 100% người dân tộc thiểu số được TGPL khi có nhu cầu.

Hoàng Thị Nga- Trung tâm TGPLNN tỉnh Quảng Bình