Sau gần 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp thành phố được nâng lên rõ rệt, đã nhận thức đúng đắn về chủ trương, quan điểm của Đảng, nhà nước về chiến lược cải cách tư pháp, tham gia đóng góp ý kiến xây dựng các dự án luật, nâng cao chất lượng thực hiện các nhiệm vụ cải cách tư pháp, hoàn thiện tổ chức bộ máy cơ quan tư pháp và các chế định bổ trợ tư pháp, các vụ án được khởi tố, xét xử, thi hành án đảm bảo khách quan, đúng pháp luật. Công tác tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp luôn được chú trọng.Việc xây dựng, rà soát, bổ sung, quy hoạch cán bộ ở các cơ quan tư pháp đã được quan tâm, thực hiện theo đúng hướng dẫn của tỉnh. Hàng năm, đề ra Chương trình trọng tâm công tác tư pháp nhằm định hướng công tác cho các cơ quan tư pháp đảm bảo đúng chủ trương, đường lối của đảng, đúng pháp luật của nhà nước, góp phần nâng cao vai trò lãnh đạo của cấp uỷ đối với công tác tư pháp. 

Để nâng cao chất lượng hoạt động cải cách tư pháp, Thành ủy Đồng Hới, UBND thành phố đã đề ra những nội dung về công tác bổ trợ tư pháp, như: Thành lập Chi Hội luật gia thành phố; tiếp tục hoàn thiện về tổ chức, xây dựng lực lượng Cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp, tăng cường tổ chức và hoạt động công chứng, giám định pháp y …  Đến nay, toàn thành phố đã thành lập được 25 Chi hội luật gia cơ sở, với trên 300 hội viên; hiện nay thành hội và chi hội luật gia cơ sở đã từng bước phát huy vai trò của mình trong việc tham gia công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, tạo sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức và giải đáp được nhiều yêu cầu, kiến nghị của nhân dân. Công tác giám định tư pháp được thực hiện nghiêm túc, phục vụ có hiệu quả các yêu cầu điều tra, truy tố, xét xử, thanh tra (Từ năm 2011-2015, Công an thành phố đã thực hiện 530 vụ khám nghiệm hiện trường và trưng cầu các cơ quan bổ trợ tư pháp thành phố thực hiện 844 vụ giám sát các loại). Việc xây dựng lực lượng cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp được chú trọng, góp phần hiệu quả trong việc bắt, tạm giam, thi hành án, bảo vệ các phiên toà.

Công tác hoàn thiện cơ chế giám sát của cơ quan dân cử và phát huy quyền làm chủ của nhân dân đối với cơ quan tư pháp được HĐND thành phố, UBKT Thành uỷ đã tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan tư pháp, trong đó tập trung vào công tác bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án; việc giải quyết các khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực tư pháp; thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở... Thường trực và các ban HĐND đã thành lập các đoàn giám sát để giám sát hoạt động của các cơ quan tư pháp. Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc thành phố, các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; giám sát cán bộ, công chức, đảng viên, trong đó có cán bộ tư pháp ở nơi cư trú, tiếp nhận các ý kiến góp ý của nhân dân tại các hộp thư góp ý ở các Tổ dân phố, các Thôn và trụ sở UBND phường, xã.

Công tác tuyên truyền các hoạt động tư pháp và cải cách tư pháp trên các thông tin đại chúng được đẩy mạnh; Đài truyền thanh, truyền hình thành phố, hệ thống truyền thanh cơ sở, Bản tin Đồng Hới đã được chú trọng khai thác có hiệu quả với nhiều hình thức như xây dựng các trang chuyên mục có nội dung: pháp luật và đời sống, trả lời và giải đáp pháp luật, giới thiệu kịp thời các văn bản pháp luật mới được ban hành; thường xuyên đưa tin tình hình kết quả thực thi pháp luật, nêu gương người tốt việc tốt, phát hiện đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực trong các hoạt động tư pháp. Phòng Tư pháp thành phố đã tích cực xây dựng và triển khai thực hiện các kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó đã chú trọng đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền để cán bộ, nhân dân dễ hiểu, dễ tiếp cận. Tập trung tuyên truyền Hiến pháp năm 2013 và các văn bản pháp luật mới, văn bản có liên quan thiết thực đến cán bộ, nhân dân. Đã tham mưu cho UBND thành phố và Hội đồng phối hợp công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố tổ chức tuyên truyền qua nhiều hình thức, như: Tập huấn, toạ đàm, hội nghị, hội thảo, nói chuyện chuyên đề pháp luật, các hoạt động tuyên truyền, cổ động trực quan, thi tìm hiểu pháp luật trong quần chúng nhân dân, trong đó nổi bật là hoạt động tuyên truyền miệng qua hội nghị được duy trì thường xuyên và đưa lại hiệu quả cao. Từ năm 2011-2015 đã tổ chức được 9.695 buổi, với 1.128.214 lượt người tham gia. Xây dựng, quản lý và khai thác tủ sách pháp luật phát huy hiệu quả sử dụng, phục vụ tốt nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật của cán bộ, nhân dân trên địa bàn. Lực lượng báo cáo viên và tuyên truyền viên pháp luật của thành phố đã được chú trọng bổ sung về số lượng và nâng cao chất lượng hoạt động. Hiện nay, thành phố có 22 báo cáo viên pháp luật cấp thành phố (100% có trình độ đại học) và 106 tuyên truyền viên pháp luật cấp phường, xã. Chú trọng thực hiện công tác trợ giúp pháp lý, hòa giải cơ sở nên nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân trên địa bàn thành phố được nâng lên, tình hình đơn thư khiếu kiện vượt cấp giảm, các điểm nóng về khiếu kiện tập trung không có, góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cải cách tư pháp trên địa bàn thành phố vẫn còn có mặt hạn chế, khó khăn, vướng mắc, như: Một số cấp ủy Đảng chưa nhận thức đúng đắn đến nhiệm vụ cải cách tư pháp, chưa xem là nhiệm vụ thường xuyên trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo. Vai trò tham mưu và phối hợp của các cơ quan tư pháp trong xử lý một số vụ, việc chưa thật tốt. Chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án có mặt còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ các cơ quan tư pháp nói chung và cán bộ có chức danh tư pháp nói riêng có mặt chưa thực sự ngang tầm với yêu cầu Cải cách tư pháp, nhất là cán bộ làm công tác bổ trợ tư pháp còn ít. Cơ chế chính sách về lương cho cán bộ, công chức các cơ quan tư pháp còn những bất cập. Cơ sở vật chất, trang thiết bị của một số cơ quan tư pháp và bổ trợ tư pháp chưa đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp.

Trong thời gian tới, để tiếp tục thực hiện tốt Nghị quyết 49-NQ/TW về chiến lược cải cách tư pháp, thành phố Đồng Hới đã đề ra một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm như sau:

Một là, tiếp tục quán triệt, thực hiện Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020 theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị, Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 49-NQ/TW của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Thành uỷ cho đội ngũ cán bộ, công chức, chiến sỹ trong các cơ quan, đơn vị nội chính, tư pháp. Đẩy mạnh và triển khai sâu rộng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân theo Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư về “Tăng cường lãnh đạo công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật của cán bộ, đảng viên và nhân dân”.

Hai là, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật trong công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án; không hình sự hoá các vụ án dân sự, không để xảy ra oan sai, hạn chế thấp nhất việc để lọt tội phạm. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị tập trung giải quyết dứt điểm các vụ án trọng điểm, những vụ án có tính thời sự và các tội phạm mới phát sinh trên địa bàn, hạn chế để án tồn đọng, kéo dài. Nâng cao chất lượng luận tội, tranh tụng tại các phiên toà, xét xử các loại vụ án đảm bảo nghiêm minh đúng pháp luật; tăng cường xét xử lưu động. Thực hành quyền công tố và kiểm sát chặt chẽ các hoạt động tư pháp trong lĩnh vực hình sự, trong việc giải quyết các vụ việc dân sự, thi hành án dân sự.

Ba là, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Điều tra, Viện, Toà và các cơ quan liên quan trong việc xử lý tin báo tội phạm, nhất là các tin báo về tội phạm tham nhũng, tội phạm ma túy, trộm cắp tài sản, cướp, cướp giật tài sản trên địa bàn để kịp thời điều tra, truy tố, xét xử. Kiểm tra, đối chiếu về số liệu và danh sách bị cáo tại ngoại chưa bị bắt thi hành án phạt tù. Duy trì tốt chế độ giao ban liên ngành, xác định và giải quyết nhanh các vụ án trọng điểm, có tính thời sự. Tập trung giải quyết có hiệu quả những vụ việc còn tồn đọng, tạo sự chuyển biến cơ bản trong Thi hành án Dân sự, giảm số việc thi hành án tồn đọng, đảm bảo thi hành đúng nội dung bản án.

Bốn là, tiếp tục củng cố, kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp trên địa bàn thành phố nhằm đáp ứng yêu cầu Cải cách tư pháp và yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật trên địa bàn. Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức pháp luật, lý luận chính trị, quản lý nhà nước nhằm chuẩn hóa và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp các cấp, nhất là những cán bộ có chức danh tư pháp.

Năm là, tổ chức các hoạt động bổ trợ tư pháp. Mở rộng đối tượng, nâng cao chất lượng trợ giúp pháp lý cho người dân. Kịp thời hỗ trợ cho các đối tượng cần được trợ giúp pháp lý để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, nâng cao hiểu biết pháp luật, bảo vệ công lý, công bằng xã hội.

Sáu là, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức và tăng cường năng lực lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với công tác Cải cách tư pháp. Chủ động phối hợp chặt chẽ với các ngành tư pháp cấp trên nhằm tạo điều kiện giúp đỡ về vật chất, về cán bộ tư pháp thành phố, về giải quyết những vụ, việc có liên quan. Thực hiện tốt Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 07/7/2007 của Bộ Chính trị về sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật trong công tác điều tra, xử lý các vụ án, công tác bảo vệ Đảng và Hướng dẫn số 01-HD/TW ngày 18/11/2010 của Ban Bí thư về thực hiện Chỉ thị số 15-CT/TW./.

                                                                                                 Hoàng Thị Thanh Duyên