Trong đó, tiêu chí tiếp cận pháp luật gồm 05 tiêu chí thành phần gồm: Bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật; Thực hiện thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã; Phổ biến, giáo dục pháp luật; Hòa giải ở cơ sở; Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Trong tiêu chí bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật có 03 chỉ tiêu thực hiện đó là: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, kế hoạch triển khai nhiệm vụ được giao để thi hành Hiến pháp, pháp luật, chỉ đạo của cấp trên tại địa phương và triển khai thực hiện đúng yêu cầu, tiến độ; An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm, không để xảy ra trọng án; Tội phạm và tệ nạn xã hội (ma túy, trộm cắp, cờ bạc, nghiện hút) trên địa bàn cấp xã được kiềm chế, có giảm so với năm trước; giải quyết khiếu nại, tố cáo đúng trình tự, thủ tục, thời hạn; không có hoặc giảm khiếu nại, tố cáo kéo dài trên địa bàn cấp xã so với năm trước.

Như vậy, có thể thấy tiêu chí bảo đảm thi hành pháp luật là một trong những tiêu chí hết sức quan trọng trong tiếp cận pháp luật, so với các tiêu chí khác thì đây là một trong những tiêu chí đòi hỏi phải sử dụng tổng hợp nhiều nguồn lực, đầu tư nhiều thời gian và sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân ở địa phương. Do đó, để đạt được tiêu chí này đòi hỏi phải có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và toàn thể người dân ở địa phương.

Hơn nữa, đây được coi là tiêu chí “động”, vì vậy nếu đạt được cũng rất khó giữ, nếu không có sự quyết tâm, đồng sức, đồng lòng cao và duy trì thường xuyên. Bởi lẻ như chúng ta biết quá trình thi hành pháp luật của nước ta thông qua các hình thức chủ yếu là tuân thủ pháp luật, sử dụng pháp luật, chấp hành pháp luật và áp dụng pháp luật. Bảo đảm thi hành pháp luật là tổng thể các biện pháp, phương thức mà các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng để các chủ thể thực hiện pháp luật đưa các quy định của pháp luật vào cuộc sống như việc tạo ra cơ sở pháp lý để quản lý (ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hoặc văn bản cá biệt), các biện pháp cưỡng chế (hành chính hoặc tư pháp), biện pháp hành chính điều hành bảo đảm để các chủ thể quan hệ pháp luật thực hiện các hành vi hợp pháp. Trong khi đó, để nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật tạo ra hệ thống pháp luật đồng bộ mang tính khả thi cao, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện; đây là yêu cầu quan trọng làm cơ sở cho việc bảo đảm thi hành pháp luật ở địa phương. Tuy nhiên, trình độ, năng lực và mức độ am hiểu pháp luật của đội ngũ công chức ở địa phương mặc dù thời gian qua đã được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng song vẫn còn nhiều hạn chế.

Bên cạnh đó, cấp xã là một địa bàn đã được xác định cụ thể, tuy hẹp nhưng không kém phần phức tạp, đây được xem là một xã hội thu nhỏ với trình độ phát triển, những nét văn hóa, truyền thống, tập quán riêng. Các chủ thể trong quan hệ pháp luật ở đây với trình độ văn hóa, học vấn, nhận thức khác nhau; điều kiện bản thân, gia đình, mức sống, nhu cầu tự do, sở thích, quyền lợi khác nhau.  Do đó, việc đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương luôn là vấn đề được quan tâm. Tình trạng gây rối trật tự công cộng, ma túy, trộm cắp, cờ bạc, nghiện hút, gây xích mích, khiếu nại, tố cáo thường xảy ra, thậm chí có địa phương có những thời điểm có tính chất phổ biến. Trong khi đó, chính quyền địa phương cấp xã là cấp gần dân nhất, có trách nhiệm trực tiếp quyết định việc thực hiện các biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật ở địa phương; bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp  của cơ quan, tổ chức và công dân; áp dụng các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, bộ máy, nguồn lực để đảm bảo cho công tác này rất hạn chế. Hình thức chủ yếu được thực hiện đó là kết hợp đồng bộ nhiều biện pháp từ việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đến các biện pháp tuyên truyền, giáo dục và thi hành pháp luật trên cơ sở phát huy truyền thống văn hóa, phong tục tập quán, kết hợp giữa các quy định chung của pháp luật với những nét đặc thù của địa phương.

Vì vậy, để tăng cường các điều kiện cho việc bảo đảm thi hành pháp luật ở địa phương góp phần quan trọng trong xây dựng nông thôn mới thì cần thiết phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị ở địa phương; đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, vai trò điều hành của chính quyền, năng lực, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, sự đồng thuận của toàn thể nhân dân ở địa phương. Đồng thời, quan tâm, chú trọng tới yếu tố kinh tế, xã hội, nhất là vấn đề phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Đây là nền tảng của sự nhận thức, hiểu biết pháp luật và thực hiện pháp luật nên có tác động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật. Chú trọng thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo các nguyên tắc của công bằng xã hội là điều kiện cần thiết cho sự ổn định chính trị, tăng cường pháp chế và đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân, từ đó, ý thức tôn trọng pháp luật cũng được nâng lên một bước và việc thực hiện pháp luật của các chủ thể trở nên tự giác và chủ động hơn.

Cùng với việc quan tâm phát triển kinh tế và ổn định chính trị, thì vấn đề văn hóa, lối sống trong cộng đồng dân cư cũng rất quan trọng. Với những mặt, những khía cạnh như phong tục tập quán, truyền thống văn hóa, lễ nghi, tín ngưỡng… có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật của các tầng lớp nhân dân, thể hiện đặc biệt rõ nét ở khu vực nông thôn. Lối sống, quan hệ dòng họ, thân tộc đã và đang có những tác động nhất định tới việc thực hiện pháp luật, đặc biệt là sự tác động mạnh mẽ của dư luận xã hội.