1. Đối tượng và phạm vi áp dụng
Khoản 2 Điều 4 Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 xác định tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ công chứng và cung cấp dịch vụ pháp lý của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư là đối tượng báo cáo trong nhóm ngành, nghề phi tài chính có liên quan.
Riêng đối với luật sư, khoản 3 Điều 9 quy định việc nhận biết khách hàng áp dụng khi thực hiện thay mặt khách hàng các giao dịch thuộc nhóm hoạt động được liệt kê tại khoản này, như mua bán bất động sản; quản lý tiền, chứng khoán hoặc tài sản khác của khách hàng; quản lý tài khoản; quản lý, điều hành doanh nghiệp hoặc tham gia thành lập, quản lý, điều hành pháp nhân, thỏa thuận pháp lý theo quy định. Vì vậy, cần căn cứ dịch vụ cụ thể để xác định nghĩa vụ, không mặc nhiên coi mọi hoạt động tư vấn pháp luật đều phát sinh toàn bộ nghĩa vụ báo cáo.
2. Nhận biết khách hàng và quản lý rủi ro
Theo các Điều 9 đến 14 Luật Phòng, chống rửa tiền, việc nhận biết khách hàng gồm thu thập, cập nhật và xác minh thông tin theo quy định; xác định người đại diện và chủ sở hữu hưởng lợi khi thuộc trường hợp phải xác định. Khi thông tin không đầy đủ, không thống nhất hoặc có nghi ngờ về tính chính xác, cần thực hiện xác minh, cập nhật và xử lý theo quy định.
Điều 15 Luật Phòng, chống rửa tiền quy định đối tượng báo cáo thực hiện đánh giá rủi ro về rửa tiền, cập nhật kết quả hằng năm; báo cáo kết quả theo thời hạn luật định và phổ biến trong hệ thống. Điều 3, Điều 4 và các quy định liên quan của Thông tư số 27/2025/TT-NHNN ngày 15/9/2026 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn tiêu chí, phương pháp đánh giá rủi ro, quy trình quản lý rủi ro và phân loại khách hàng. Các tổ chức cần căn cứ quy mô, phạm vi và đặc thù hoạt động để thiết lập biện pháp kiểm soát phù hợp.
3. Quy định nội bộ và người phụ trách
Điều 24 Luật Phòng, chống rửa tiền quy định về quy định nội bộ về PCRT. Tổ chức thuộc diện áp dụng cần rà soát việc ban hành, thực hiện quy định nội bộ, phân công trách nhiệm, xây dựng quy trình nhận biết khách hàng, quản lý rủi ro, báo cáo, lưu trữ và bảo mật hồ sơ. Đối với tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức hành nghề công chứng, cần thực hiện yêu cầu về phân công hoặc chỉ định người/bộ phận phụ trách và đăng ký thông tin người chịu trách nhiệm theo quy định áp dụng tại khoản 9 Điều 5 Thông tư số 27/2025/TT-NHNN.
4. Báo cáo giao dịch có giá trị lớn và giao dịch đáng ngờ
Điều 25 Luật Phòng, chống rửa tiền quy định nghĩa vụ báo cáo giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo; mức báo cáo hiện được quy định tại Điều 1 Quyết định số 11/2023/QĐ-TTg ngày 23/4/2023 quy định mức giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo là từ 400.000.000 đồng trở lên. Ngưỡng này chỉ áp dụng đối với loại giao dịch thuộc phạm vi quy định, không có nghĩa mọi hợp đồng công chứng hoặc giao dịch được luật sư tư vấn đều tự động phải báo cáo.
Điều 26 Luật Phòng, chống rửa tiền quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ. Việc báo cáo căn cứ dấu hiệu, tình huống luật định, không phụ thuộc đơn thuần vào giá trị giao dịch; giao dịch dưới ngưỡng vẫn có thể phải báo cáo nếu có căn cứ nghi ngờ. Theo khoản 1 Điều 37 Luật Phòng, chống rửa tiền, báo cáo giao dịch có giá trị lớn và giao dịch chuyển tiền điện tử được thực hiện trong 01 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh nếu gửi bằng dữ liệu điện tử, hoặc 02 ngày làm việc nếu gửi bằng văn bản giấy. Theo khoản 2 Điều 37 Luật Phòng, chống rửa tiền, báo cáo giao dịch đáng ngờ được thực hiện trong 03 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh giao dịch hoặc 01 ngày làm việc kể từ ngày phát hiện giao dịch đáng ngờ. Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 37, phải báo cáo trong 24 giờ.
5. Trì hoãn giao dịch và bảo mật thông tin
Theo khoản 1, khoản 2 Điều 44 Luật Phòng, chống rửa tiền, đối tượng báo cáo phải trì hoãn giao dịch ngay khi có căn cứ nghi ngờ hoặc phát hiện các bên liên quan thuộc Danh sách đen; có lý do để tin giao dịch được yêu cầu có liên quan đến hoạt động phạm tội thuộc trường hợp luật định; hoặc có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc trì hoãn phải được báo cáo ngay cho cơ quan có thẩm quyền và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo quy định; thời hạn trì hoãn không quá 03 ngày làm việc.
Điều 45 Luật Phòng, chống rửa tiền quy định việc thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về phong tỏa tài khoản, niêm phong, phong tỏa hoặc tạm giữ tài sản. Thông tin, tài liệu và báo cáo phải được bảo mật theo Điều 40 Luật này; không tự ý tiết lộ thông tin thuộc diện bảo mật hoặc tự xử lý tài sản khi không có căn cứ pháp luật.
6. Chống tài trợ khủng bố và chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt
Ngoài Luật Phòng, chống rửa tiền, cần thực hiện quy định của Luật Phòng, chống khủng bố số 28/2013/QH13, trong đó khoản 1 Điều 29 quy định trách nhiệm thông báo khi phát hiện dấu hiệu hoặc hành vi khủng bố; Nghị định số 81/2019/NĐ-CP về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và văn bản sửa đổi, bổ sung, hướng dẫn có liên quan. Khi phát hiện thông tin liên quan đến danh sách bị chỉ định hoặc dấu hiệu nghi vấn, cần xử lý, thông báo, báo cáo theo đúng căn cứ, thẩm quyền và quy trình pháp luật; không tự suy đoán rằng dấu hiệu bất thường đã chứng minh hành vi vi phạm.
7. Xử phạt vi phạm
Điều 22 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCRT, TTKB và TTPBVKHDHL đối với cá nhân và tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức hành nghề công chứng. Các hành vi cần lưu ý gồm: Không áp dụng biện pháp nhận biết khách hàng; không thu thập, cập nhật hoặc xác minh bổ sung thông tin khách hàng phục vụ đánh giá, quản lý rủi ro; không bảo đảm bí mật thông tin, tài liệu; không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro hoặc phân loại không đúng; không báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ hoặc việc trì hoãn giao dịch theo quy định; không cung cấp thông tin hoặc cung cấp thông tin sai lệch; không đánh giá, cập nhật kết quả đánh giá rủi ro theo quy định; cản trở việc cung cấp thông tin phục vụ công tác PCRT, TTKB và TTPBVKHDHL; không đào tạo, bồi dưỡng hoặc thực hiện không đúng quy định; không báo cáo đúng thời hạn; không ban hành hoặc ban hành quy định nội bộ không đúng quy định; không phân công/chỉ định người hoặc bộ phận phụ trách, không đăng ký thông tin người chịu trách nhiệm khi pháp luật yêu cầu; không thực hiện kiểm toán nội bộ hoặc kiểm soát nội bộ theo quy định.
Tùy hành vi và chủ thể vi phạm, Điều 22 còn quy định hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng.
8. Những việc cần rà soát tại tổ chức hành nghề
- Xác định đúng dịch vụ, giao dịch thuộc phạm vi nghĩa vụ PCRT áp dụng đối với luật sư và công chứng viên.
- Rà soát quy định nội bộ; phân công người/bộ phận phụ trách và thực hiện đăng ký thông tin khi pháp luật yêu cầu.
- Thực hiện nhận biết khách hàng, xác minh thông tin, xác định chủ sở hữu hưởng lợi và phân loại rủi ro theo trường hợp áp dụng.
- Thiết lập quy trình nhận diện và báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ đúng thời hạn.
- Thực hiện đúng quy định về trì hoãn giao dịch, bảo mật và lưu trữ hồ sơ; phổ biến quy định cho người trực tiếp xử lý hồ sơ.
9. Các văn bản cần nghiên cứu, thực hiện
- Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 (trong đó, lưu ý: khoản 2 Điều 4; khoản 3 Điều 9; Điều 15; Điều 24 đến Điều 26; Điều 37, Điều 38, Điều 44 và Điều 45).
- Luật Phòng, chống khủng bố số 28/2013/QH13 (trong đó, lưu ý: khoản 1 Điều 29).
- Nghị định số 19/2023/NĐ-CP ngày 28/4/2023 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền.
- Thông tư số 27/2025/TT-NHNN ngày 15/9/2023 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền (trong đó, lưu ý: Điều 3, Điều 4 và các quy định liên quan về đánh giá, quản lý rủi ro).
- Quyết định số 11/2023/QĐ-TTg ngày 23/4/2023 quy định mức giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo.
- Nghị định số 81/2019/NĐ-CP ngày 11/11/2019 của Chính phủ về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
- Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (trong đó, lưu ý Điều 22).

                                                                                                                    Phòng Hành chính tư pháp và Bổ trợ tư pháp