Qua triển khai thực hiện, công tác theo dõi THPL trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả nhất định, nổi bật là công tác tham mưu, ban hành các văn bản chỉ đạo, đôn đốc, tổ chức thực hiện các văn bản QPPL của cơ quan nhà nước cấp trên trong công tác quản lý nhà nước theo chức năng, nhiệm vụ được giao trong năm, UBND tỉnh, Hội đồng Phối hợp PBGDPL, các Ban Chỉ đạo đã ban hành 26 Chương trình, kế hoạch, văn bản để thực hiện nhiệm vụ PBDGPL; tổ chức 46 hội nghị, lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật với hơn 5000 lượt người tham gia. Ban hành 41 văn bản hướng dẫn thực hiện về phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở; chuẩn tiếp cận pháp luật, hương ước, quy ước. Phát hành 4.400 cuốn bản tin Tư pháp; tái bản 76.000 sách tài liệu tuyên truyền; cấp phát 183 cuốn Sổ tay Hòa giải cơ sở và đĩa DVD phổ biến giáo dục pháp luật cho các xã, phường, thị trấn, 2530 sách luật mới ban hành cho thành viên Hội đồng PHPBGDPL tỉnh, các ban chỉ đạo, Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; lồng ghép tuyên truyền thông qua tổ chức cuộc thi viết “Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" thu hút 67.404 bài tham gia; thực hiện 09 Chuyên mục Pháp luật và Đời sống và 01 Phóng sự về Cuộc thi viết “Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam".
Ngoài ra, lồng ghép các nội dung của văn bản QPPL điều chỉnh lĩnh vực quản lý của cơ quan, đơn vị, địa phương để tuyên truyền, phổ biến thông qua các hình thức như tổ chức hội nghị, hội thảo, tọa đàm, các buổi sinh hoạt chuyên đề, cuộc họp giao ban, phát hành tờ rơi, tờ gấp..., phối hợp đưa tin trên các phương tiện thông tin đại chúng, tập trung vào nội dung tuyên truyền, phổ biến các văn bản QPPL mới có hiệu lực thi hành; tổ chức hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ, nhân dân tại các địa bàn trọng điểm; tập huấn nghiệp vụ và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho các chức danh Tư pháp năm 2015; các lớp tập huấn về công tác gia đình, về thống kê du lịch, về nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ quản lý và nhân viên du lịch; các lớp hướng dẫn thực hiện văn bản QPPL về lĩnh vực thông tin – truyền thông.
Nhìn chung, tình hình tuân thủ pháp luật của các cơ quan, đơn vị, cá nhân trên địa bàn tỉnh ngày càng được cải thiện, ý thức tuân thủ pháp luật đã được nâng lên. Khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền tuân thủ quy định pháp luật về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, nội dung. Công tác điều tra xử lý tội phạm đảm bảo đúng quy định của pháp luật; không xảy ra tình trạng oan, sai, bức cung, nhục hình. Thông qua các cuộc thanh tra, kiểm tra, cơ quan chức năng đã làm tốt công tác hướng dẫn các đơn vị, địa phương thực hiện nghiêm túc pháp luật về Thanh tra, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Phòng chống tham nhũng và các văn bản hướng dẫn thi hành. Trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân, cơ quan có thẩm quyền đã xử lý kịp thời, chính xác, khách quan, công khai, dân chủ, đúng pháp luật.
Công tác thanh tra, kiểm tra tình hình THPL của cơ quan Nhà nước và người có thẩm quyền được thực hiện nghiêm túc. Từ tháng 10/2014 - 10/2015, Thanh tra tỉnh đã tiến hành 05 cuộc thanh tra kinh tế - xã hội; phát hiện các sai phạm trong quản lý điều hành, thực thi nhiệm vụ, kiến nghị thu hồi nộp vào ngân sách Nhà nước hơn 710 triệu đồng. Các tổ chức thanh tra trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, UBND cấp huyện cũng đã thanh tra, kiểm tra 384 cuộc, phát hiện những thiếu sót, hạn chế trong công tác quản lý Nhà nước và kiến nghị, xử lý, khắc phục nhằm góp phần tăng cường hiệu quả của công tác THPL trên địa bàn tỉnh. UBND tỉnh cũng đã thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra công tác theo dõi thi hành pháp luật về chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xử lý vi phạm hành chính tại 08 cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn theo Kế hoạch 328/KH-UBND. Bên cạnh đó, trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, các đơn thư được xử lý đảm bảo thời gian, đúng thẩm quyền; nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền, được giải quyết kịp thời, chính xác, công khai. Kết quả, đến nay, các cơ quan chức năng đã tiếp nhận 793 đơn thư, trong đó có 376 đơn khiếu nại, 121 đơn tố cáo, 296 đơn phản ánh, kiến nghị. Ngoài ra, công tác giải quyết, xét xử vụ án thực hiện tại Tòa án được giải quyết đảm bảo đúng thẩm quyền, kịp thời và tuân thủ theo quy định của pháp luật, cụ thể: Từ ngày 01/10/2014 - 30/9/2015, toàn tỉnh xảy ra 23 vụ án hành chính (TAND tỉnh giải quyết 10 vụ; TAND cấp huyện giải quyết 12 vụ (01 vụ đang giải quyết); 677 vụ án hình sự tăng 23 vụ so với năm 2014, (TAND tỉnh giải quyết 190 vụ, TAND cấp huyện giải quyết 485 vụ, 02 vụ đang giải quyết); 1.432 vụ việc dân sự, trong đó TAND giải quyết 88 vụ, TAND cấp huyện giải quyết 1.309 vụ và có 35 vụ đang giải quyết. Công tác xử lý vi phạm hành chính cũng được quan tâm triển khai, các vụ việc vi phạm được phát hiện và xử lý kịp thời, trong năm có 43.212 vụ với 43.183 đối tượng vi phạm (tăng 3.717 vu so với năm 2014), tổng số tiền phạt thu được trên 63 tỷ đồng, số tiền thu được từ bán, thanh lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trên 5 tỷ đồng.
Theo dõi tình hình THPL là lĩnh vực mới, hiện nay tuy đã có Nghị định 59/2012/NĐ-CP và Thông tư 14/2014/TT-BTP hướng dẫn thực hiện nhưng phạm vi, lĩnh vực pháp luật và các văn bản pháp luật được ban hành thường xuyên, liên tục với khối lượng lớn, vì vậy hoạt động theo dõi THPL rất rộng, vừa đòi hỏi tính chuyên sâu, vừa bảo đảm tính xuyên suốt nhưng thực tế chủ yếu do các ngành tiến hành độc lập theo chức năng nhiệm vụ được giao, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa được xây dựng để triển khai thực hiện nên khó khăn trong việc đánh giá tình hình, tổng hợp số liệu đầy đủ, toàn diện công tác theo dõi tình hình THPL trên địa bàn; một số quy định của pháp luật còn thiếu tính khả thi, chưa phù hợp với điều kiện kinh tế- xã hội ở địa phương; một số tổ chức, cơ sở kinh doanh, cá nhân, hộ gia đình do lợi nhuận đã cố ý vi phạm pháp luật; đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật còn thiếu.
Để tiếp tục nâng cao hơn nữa hiệu quả theo dõi tình hình THPL trên địa bàn tỉnh, trong thời gian tới thiết nghĩ các cơ quan có liên quan cần thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất, tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, địa phương trong việc theo dõi THPL; có kế hoạch đào tạo, tăng cường tập huấn, nâng cao trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nắm bắt và xử lý vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức đang thi hành công vụ và cán bộ công chức làm công tác theo dõi tình hình THPL; đồng thời, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao nhận thức về pháp luật cho người dân.
Thứ hai, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn triển khai đồng bộ các hình thức theo dõi THPL, trong đó chú trọng việc theo dõi THPL bằng hình thức thành lập Đoàn kiểm tra thực tế tại địa phương.
Thứ ba, mỗi cán bộ, công chức, viên chức, nhất là người thi hành công vụ và mọi tầng lớp nhân dân phải tự giác chấp hành pháp luật; các cơ quan chức năng tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, UBND cấp huyện, xã trong việc thực hiện công tác theo dõi tình hình THPL tại địa phương, tăng cường đầu tư các nguồn lực cho việc tổ chức thực hiện pháp luật, nhất là bổ sung thêm biên chế theo quy định cho ngành Tư pháp để thực hiện đồng bộ nhiệm vụ này.
Thứ tư, các cơ quan chức năng liên quan cũng ban hành và tổ chức thực hiện Kế hoạch theo dõi tình hình THPL hàng năm tại địa phương, trong đó chú trọng lĩnh vực trọng tâm theo Kế hoạch theo dõi tình hình THPL của Bộ Tư pháp; đẩy mạnh các hoạt động thu thập thông tin, kiểm tra, điều tra, khảo sát, xử lý kết quả theo dõi tình hình THPL; thực hiện công tác báo cáo theo định kỳ và ban hành Quy chế phối hợp trong công tác theo dõi THPL; cần tăng cường thực hiện nội dung quản lý nhà nước của UBND các cấp trong quá trình theo dõi THPL; tăng cường trách nhiệm thực thi công tác này của các cơ quan, đơn vị, địa phương; chú trọng xử lý kết quả công tác theo dõi THPL; chọn một số nhiệm vụ trọng tâm chuyên đề để triển khai thực hiện nhằm mang lại hiệu quả cao.
Thứ năm, cần có giải pháp đột phá đổi mới về tổ chức và hoạt động của công tác theo dõi tình hình THPL; hoàn thiện thể chế pháp luật về theo dõi tình hình THPL nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của công tác theo dõi THPL; tạo các điều kiện cơ bản và đầy đủ cho việc tiếp tục xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực cho đội ngũ những người làm công tác theo dõi THPL ở các bộ, ngành, địa phương; khắc phục tình trạng pháp luật được ban hành nhưng thiếu tính khả thi, dẫn đến tình trạng hình thức, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật; Nghiên cứu xây dựng Luật Theo dõi tình hình THPL, trong đó xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp và mọi công dân trong việc THPL và theo dõi tình hình THPL.
Đoàn Hòa