Sở Tư pháp là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh quản lý nhà nước về theo dõi tình hình thi hành pháp luật theo Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ về theo dõi tình hình thi hành pháp luật và Thông tư số 14/2014/TT-BTP ngày 15/5/2014 của Bộ Tư pháp quy định chi tiết thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP về theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Trong những năm qua, Sở Tư pháp đã tham mưu cho UBND tỉnh về công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh, trong đó có lĩnh vực Bảo hiểm xã hội. Trên cơ sở các Kế hoạch theo dõi tình hình thi hành pháp luật của UBND tỉnh, hàng năm, Bảo hiểm xã hội tỉnh đã ban hành Kế hoạch theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong lĩnh vực của mình và chỉ đạo Bảo hiểm xã hội các huyện, thành phố, thị xã, các phòng chức năng quán triệt nội dung, triển khai thực hiện Nghị định số 59/2012/NĐ-CP và Thông tư số 14/2014/TT-BTP; đề nghị các huyện, thành phố, các phòng chức năng triển khai thực hiện các quy định của pháp luật về Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, các văn bản quy định, hướng dẫn của ngành về các mặt công tác thu Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp; chú trọng tập trung vào công tác phát triển đối tượng, xử lý nợ đọng Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế; công tác cấp sổ Bảo hiểm xã hội, thẻ Bảo hiểm y tế; giải quyết chính sách Bảo hiểm xã hội; chi trả các chế độ Bảo hiểm xã hội; giám định và thanh toán chi phí khám chữa bệnh Bảo hiểm y tế; thực hiện quy định về tiếp nhận hồ sơ, giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa theo đúng quy định, góp phần giảm thiểu thời gian và kinh phí thực hiện thủ tục Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho doanh nghiệp và người dân, đảm bảo kịp thời đã tạo điều kiện thuận lợi cho người thụ hưởng. Đồng thời, thực hiện việc rà soát, đánh giá việc ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế; các văn bản hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, của Bảo hiểm xã hội tỉnh, đảm bảo chức năng, nhiệm vụ trong thực thi công vụ của Bảo hiểm xã hội tỉnh và Bảo hiểm xã hội các huyện, thành phố, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.

Công tác tuyên truyền, phổ biến, tập huấn công tác theo dõi thi hành pháp luật theo Nghị định số 59/2012/NĐ-CP, Thông tư số 14/2014/TT-BTP và các văn bản quy định về Bảo hiểm xã hội được triển khai bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú, lồng ghép phổ biến, quán triệt trong các hội nghị, cuộc họp, tập huấn, buổi nói chuyện; in ấn, phát hành tài liệu, tờ gấp, sổ tay, sách hỏi đáp, đĩa hình, băng đĩa tiếng; tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở, đài truyền thanh cấp huyện, cấp xã; tổ chức thi tìm hiểu pháp luật về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp; phối hợp với các cơ quan truyền thông trên địa bàn thực hiện chuyên mục giới thiệu các quy định pháp luật, chuyên mục hỏi đáp chính sách Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế; đưa tin, bài viết và thực hiện phóng sự về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế; treo các băng rôn tuyên truyền tại trụ sở Bảo hiểm xã hội tỉnh, Bảo hiểm xã hội các huyện, thị xã, thành phố và các cơ sở khám chữa bệnh; mua các ấn phẩm báo, tạp chí về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế cung, phát cho Bảo hiểm xã hội địa phương, các sở, ngành, đoàn thể và một số đơn vị sử dụng lao động; cập nhập văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản liên quan về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, phản ánh về tình hình thực hiện chế độ, chính sách Bảo hiểm xã hội và các thông tin liên quan đến Bảo hiểm xã hội trên Trang thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội tỉnh. Thông qua cuộc thi tìm hiểu pháp luật, lồng ghép vào các hoạt động của cơ quan như giao ban, sơ kết, tổng kết, sinh hoạt Đảng, Đoàn và các hoạt động khác để kết hợp phổ biến GDPL đến cán bộ, công chức và vận động cán bộ, công chức tham gia viết tin, bài và giải đáp chế độ chính sách Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế đến với các đơn vị sử dụng, người lao động và Nhân dân; triển khai chuyên mục Hỏi – đáp, hệ thống tra cứu thẻ Bảo hiểm y tế, tra cứu thông tin kết quả đóng Bảo hiểm xã hội trên Website Bảo hiểm xã hội tỉnh nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu của bạn đọc, người lao động và đơn vị sử dụng lao động tìm hiểu về chế độ chính sách về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp.

Bảo hiểm xã hội tỉnh cũng đã thường xuyên trao đổi, cung cấp thông tin về người lao động, tiền lương của các doanh nghiệp đóng trên địa bàn để rà soát, đối chiếu và xử lý tình trạng trốn đóng, nợ đóng Bảo hiểm xã hội. Công tác chi trả lương hưu, trợ cấp Bảo hiểm xã hội đầy đủ, kịp thời, nhận được sự hài lòng của người thụ hưởng, chất lượng phục vụ người hưởng ngày càng được nâng cao.

Công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp Luật Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế được chú trọng. Từ năm 2012 đến năm 2015, Đoàn kiểm tra liên ngành và Bảo hiểm xã hội tỉnh đã tổ chức kiểm tra rại gần 400 đơn vị. Nội dung kiểm tra tập trung vào công tác thu Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp và các chế độ Bảo hiểm xã hội ngắn hạn, công tác quản lý và sử dụng sổ Bảo hiểm xã hội, thẻ Bảo hiểm y tế tại đơn vị sử dụng lao động đối với người lao động, công tác quản lý tài chính và chi quản lý bộ máy; công tác quản lý đối tượng và chi trả lương hưu, trợ cấp Bảo hiểm xã hội. Các cơ quan đã thực hiện chế độ Bảo hiểm xã hội cho người lao động theo quy định; các doanh nghiệp đã cụ thể hóa các quy định pháp luật về lao động, Bảo hiểm xã hội và các văn bản hướng dẫn thi hành thành các văn bản của doanh nghiệp như Thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, quy chế tiền lương, hợp đồng lao động… Các doanh nghiệp cũng đã quan tâm công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về lao động, Bảo hiểm xã hội và các quy định của pháp luật có liên quan cho người lao động. Người lao động đã thực hiện chế độ Bảo hiểm xã hội thông qua việc ký kết hợp đồng lao động. Tại các đơn vị được kiểm tra, cơ bản các doanh nghiệp đã tuân thủ các quy định của pháp luật nói chung và pháp luật về bảo hiểm xã hội nói riêng. Việc tham gia và đóng Bảo hiểm xã hội cho người lao động của chủ sử dụng lao động tại các doanh nghiệp tương đối đầy đủ, thực hiện đóng Bảo hiểm xã hội cho người lao động theo mức tiền lương, tiền công ghi trong hợp đồng lao động và theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp vẫn còn nợ hoặc chậm đóng tiền Bảo hiểm xã hội cho người lao động; khi doanh nghiệp thực hiện ký kết hợp đồng lao động, trong hợp đồng lao động chưa thể hiện mức lương tham gia đóng Bảo hiểm xã hội theo đúng quy định; một số trường hợp khi ký kết hợp đồng lao động, trong hợp đồng lao động không ghi ngày, tháng, năm có hiệu lực của hợp đồng và ngày, tháng, năm hết hiệu lực của hợp đồng; một số doanh nghiệp chưa thực hiện đúng quy định của pháp luật trong việc kê khai số lao động thuộc diện tham gia đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại doanh nghiệp… Qua sơ kết 03 năm thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Thanh tra Sở Lao động, Thương binh và Xã hội đã xử lý 20 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực Bảo hiểm xã hội và lao động tại một số cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn với tổng số tiền trên 72 triệu đồng, buộc khắc phục hậu quả trên 3 tỷ đồng.

Hàng năm, Ủy ban nhân dân tỉnh đã bố trí ngân sách địa phương và huy động mọi nguồn lực để hỗ trợ thêm cho người dân tham gia Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tập trung hỗ trợ người thuộc gia đình nghèo, cận nghèo được tham gia Bảo hiểm y tế, hỗ trợ người thuộc hộ gia đình nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có mức sống trung bình, học sinh, sinh viên để tăng tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế của các nhóm đối tượng này.

Thông qua theo dõi tình hình thi hành pháp luật về Bảo hiểm xã hội đã đôn đốc, nhắc nhở thực hiện đúng quy định của pháp luật về Bảo hiểm xã hội, biện pháp thu nợ Bảo hiểm xã hội, phát hiện và ngăn chặn kịp thời những dấu hiệu của việc thực hiện chế độ không đúng, thiếu chính xác, hướng dẫn các đơn vị sử dụng lao động nghiêm túc thực hiện việc trích nộp Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp và giải quyết đúng các chính sách cho người lao động; phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật; kịp thời tháo gỡ hoặc kiến nghị đề xuất tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện pháp luật về Bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, hiện nay còn gặp một số khó khăn, vướng mắc, bất cập, như: hệ thống văn bản quy định về chế độ, chính sách về pháp luật về lao động, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động trong các doanh nghiệp còn bất cập, hạn chế (quy định về tiền phạt đối với hành vi chậm đóng Bảo hiểm xã hội còn thấp); ý thức chấp hành luật nói chung, pháp luật về Bảo hiểm xã hội cho người lao động trong các doanh nghiệp vẫn còn chưa được thực hiện nghiêm túc; người lao động chưa nắm vững quyền và lợi ích hợp pháp khi tham gia đóng Bảo hiểm xã hội nên khi doanh nghiệp vi phạm khó xử lý.

Để nâng cao hiệu quả công tác thi hành pháp luật về Bảo hiểm xã hội và hoàn thiện thể chế về bảo hiểm xã hội, đề nghị thực hiện các giải pháp sau:

Thứ nhất, đổi mới, nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật tạo ra hệ thống pháp luật đồng bộ bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật mang tính khả thi cao, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện. Đây là yêu cầu quan trọng làm cơ sở cho việc bảo đảm thi hành pháp luật nhất là ở địa phương

 Thứ hai, tăng cường các điều kiện cho việc bảo đảm thi hành pháp luật ở địa phương từ cung cấp đầy đủ, kịp thời các văn bản pháp luật đến các điều kiện để tổ chức thi hành pháp luật và tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Thứ ba, đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp tiếp tục tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật về Bảo hiểm xã hội cho người lao động tại cơ quan, đơn vị; các cơ quan có liên quan đẩy mạnh việc triển khai phổ biến tuyên truyền các nội dung cơ bản của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành trong lĩnh vực Bảo hiểm xã hội, lao động nhằm nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành về Bảo hiểm xã hội cho người lao động, cán bộ, công chức, viên chức thi hành công vụ; tăng cường công tác hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra công tac thi hành pháp luật về Bảo hiểm xã hội tại các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn để kịp thời chấn chỉnh và thi hành nghiêm chế độ Bảo hiểm xã hội cho người lao động, đảm bảo công tác thi hành pháp luật về Bảo hiểm xã hội thống nhất, đồng bộ, đúng pháp luật.

Thứ tư, đề nghị các cơ quan sử dụng lao động, các doanh nghiệp quan tâm thực hiện chế độ Bảo hiểm xã hội cho người lao động để đảm bảo quyền lợi thiết thực cho người lao động theo quy định của pháp luật nhằm động viên, khuyến khích người lao động trong quá trình công tác, lao động sản xuất kinh doanh.