1. Ngày 16/10/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 145/2018/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015 của Chính phủ quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập từ năm học 2015 – 2016 đến năm học 2020-2021
Theo đó, bên cạnh 15 trường hợp được miễn học phí theo quy định hiện hành, từ năm học 2018-2019 (bắt đầu từ ngày 01/9/2018) bổ sung thêm trường hợp miễn học phí với trẻ em học lớp mẫu giáo 05 tuổi khi trẻ ở: vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn có cha mẹ hoặc có cha hoặc có mẹ hoặc có người chăm sóc hoặc trẻ thường trú ở xã, thôn đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang ven biển, hải đảo. Cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ em mẫu giáo 05 tuổi được hưởng chính sách miễn học phí theo quy định tại Nghị định này làm Đơn đề nghị miễn học phí theo mẫu được ban hành kèm theo Nghị định này và hồ sơ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định số 06/2018/NĐ-CP ngày 05/01/2018 của Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ ăn trưa đối với trẻ em mẫu giáo và chính sách đối với giáo viên mầm non. Trường hợp trẻ em mẫu giáo 05 tuổi được hưởng chính sách miễn học phí theo quy định tại Nghị định này đồng thời thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ ăn trưa theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định số 06/2018/NĐ-CP, cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ em chỉ phải nộp bổ sung Đơn đề nghị miễn học phí kèm theo Nghị định này. Trình tự thủ tục xét duyệt hồ sơ, chi trả, cấp bù kinh phí miễn học phí thực hiện theo quy định như đối với các đối tượng được miễn học phí quy định tại Điều 7 Nghị định số 86/2015/NĐ-CP.
Nghị định số 145/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/12/2018.
2. Ngày 17/10/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 146/2018/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn biện pháp thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế
Theo đó, Nghị định số 146/2018/NĐ-CP bổ sung thêm nhóm đối tượng tham gia BHYT đơn cử như: Nhóm tham gia theo hộ gia đình: chức sắc, chức việc, nhà tu hành; người sinh sống trong cơ sở bảo trợ xã hội (không tham gia tại các nhóm khác); nhóm do Người sử dụng lao động đóng: thân nhân của công nhân, viên chức quốc phòng, công nhân công an đang phục vụ trong Quân đội, Công an nhân dân và người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu. Đồng thời, Nghị định số 146/2018/NĐ-CP cũng điều chỉnh nhóm đối tượng với người từ đủ 80 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng chuyển từ nhóm do cơ quan BHXH đóng sang nhóm do ngân sách nhà nước đóng.
Nghị định số 146/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2018.
3. Ngày 18/10/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 138/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 65/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ đào tạo lái xe ô tô và dịch vụ sát hạch lái xe.
Theo đó, cơ sở đào tạo lái xe ô tô phải đảm bảo có ít nhất 01 giáo viên dạy thực hành lái trên một xe tập lái. Đồng thời, phải có đội ngũ giáo viên đáp ứng tiêu chuẩn, đơn cử như: về tiêu chuẩn chung, giáo viên dạy lái xe phải đáp ứng tiêu chuẩn đối với nhà giáo dạy trình độ sơ cấp theo quy định; về dạy lý thuyết phải có bằng tốt nghiệp trung cấp trở lên một trong các chuyên ngành luật, công nghệ ô tô, lắp ráp ô tô hoặc các ngành nghề khác có nội dung đào tạo chuyên ngành ô tô chiếm 30% trở lên; về dạy thực hành lái xe phải có GPLX hạng tương ứng hoặc cao hơn hạng xe đào tạo, nhưng không thấp hơn hạng B2; đã qua tập huấn về nghiệp vụ dạy thực hành lái xe theo chương trình do cơ quan có thẩm quyền ban hành và được cấp Giấy chứng nhận giáo viên dạy thực hành lái xe theo mẫu quy định…
Nghị định số 138/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/12/2018.
4. Ngày 24/10/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 148/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2015/NĐ-CP ngày 12/01/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Bộ luật Lao động
Theo Nghị định số 148/2018/NĐ-CP, tiền lương làm căn cứ để trả cho người lao động trong ngày nghỉ hàng năm, ngày nghỉ hàng năm tăng thêm theo thâm niên, ngày nghỉ lễ, Tết và ngày nghỉ việc riêng có hưởng lương là tiền lương theo hợp đồng lao động chia cho số ngày làm việc bình thường trong tháng theo quy định của người sử dụng lao động, nhân với số ngày ngày lao động nghỉ (Trước đây, tại Nghị định số 05/2015/NĐ-CP, tiền lương ghi trong hợp đồng lao động được quy định cụ thể là tiền lương của tháng trước liền kề). Tiền lương làm căn cứ bồi thường khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật theo quy định là tiền lương theo hợp đồng lao động tại thời điểm người sử dụng lao động hoặc người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm là tổng thời gian người lao động đã làm việc thực tế cho người sử dụng lao động trừ đi thời gian người lao động đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật và thời gian làm việc đã được người sử dụng lao động chi trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm trước đó (nếu có).
Nghị định số 138/2018/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/12/2018.
5. Ngày 07/11/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 153/2018/NĐ-CP quy định chính sách điều chỉnh lương hưu đối với lao động nữ bắt đầu hưởng lương hưu từ năm 2018 đến năm 2021 có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 20 năm đến 29 năm 06 tháng.
Theo đó, mức điều chỉnh sẽ được tính bằng mức lương hưu theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 tại thời điểm bắt đầu hưởng lương hưu nhân với tỷ lệ điều chỉnh tương ứng với thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội và thời điểm hưởng lương hưu, cụ thể: Nếu nghỉ hưu năm 2018, tỷ lệ điều chỉnh cao nhất là 12,3%; thấp nhất là 1,08%, tùy thuộc vào thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội. Nếu nghỉ hưu năm 2019, tỷ lệ điều chỉnh cao nhất là 9,23%, thấp nhất là 0,81%, tùy thuộc vào thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội …. Thời điểm thực hiện điều chỉnh được tính từ tháng lao động nữ bắt đầu hưởng lương hưu. Đối với lao động nữ bắt đầu hưởng lương hưu trong giai đoạn từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 đến trước ngày được nhận lương hưu mới theo quy định tại Nghị định này, được truy lĩnh phần lương hưu chênh lệch tăng thêm giữa mức lương hưu trước và sau khi thực hiện điều chỉnh theo quy định tại Nghị định này.
Nghị định số 153/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 24/12/2018.
6. Ngày 07/11/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị Nghị định số 150/2018/NĐ-CP sửa đổi một số Nghị định liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực thông tin và truyền thông
Theo Nghị định số 150/2018/NĐ-CP, một số điều kiện hoạt động đối với trang thông tin điện tử tổng hợp, mạng xã hội được điều chỉnh từ ngày 24/12/2018, cụ thể như: Về nhân sự bộ phận kỹ thuật: yêu cầu có ít nhất 01 nhân sự quản lý nội dung thông tin và 01 nhân sự quản lý kỹ thuật; thay vì chỉ yêu cầu có tối thiểu 01 người như trước đây. Về tên miền: trang thông tin điện tử tổng hợp và mạng xã hội của cùng tổ chức, doanh nghiệp không được sử dụng cùng tên miền có dãy ký tự giống nhau (bao gồm cả tên miền thứ cấp). Tên miền phải tuân thủ quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet. Đối với tên miền quốc tế phải có xác nhận sử dụng tên miền hợp pháp.
Nghị Nghị định số 150/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 24/12/2018.

7. Ngày 15/10/2018, Bộ trưởng Bộ Thông tin truyền thông ban hành Thông tư số 12/2018/TT-BTTTT quy định về mức giá cước tối đa dịch vụ bưu chính phổ cập.
Theo đó, so với Thông tư số 20/2013/TT-BTTTT thì mức giá cước mới của dịch vụ thư cơ bản trong nước và quốc tế có những thay đổi sau: mức giá cước mới không còn được phân chia theo phương thức, cách thức vận chuyển bằng đường thủy, đường bộ, đường máy bay. Đối với việc vận chuyển từ Việt Nam đi các nước không có sự phân chia châu lục hay các nước Liên minh Bưu chính châu Á - Thái Bình Dương (APPU) mà có sự phận chia theo vùng lãnh thổ. Các nấc khối lượng đối với thư (gồm cả bưu thiếp) cũng được thống nhất đối với vận chuyển trong nước và quốc tế.
Thông tư số 12/2018/TT-BTTTT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/12/2018.
8. Ngày 09/11/2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 45/2018/QĐ-TTg quy định chế độ họp trong hoạt động quản lý, điều hành của cơ quan thuộc hệ thống hành chính Nhà nước
Một trong những nội dung nổi bật nhất được Thủ tướng Chính phủ nêu tại Quyết định 45/2018/QĐ-TTg là quy định 05 trường hợp không tổ chức họp, gồm: họp kết hợp với tham quan, giao lưu, nghỉ mát hoặc dùng hình thức họp để tổ chức vui chơi, giải trí cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động; họp giải quyết các công việc thường xuyên trong tình hình có thiên tai hoặc tình trạng khẩn cấp; họp giải quyết công việc đã được phân quyền, phân cấp, ủy quyền cho thủ trưởng cơ quan hành chính cấp dưới giải quyết; họp giải quyết công việc đã được pháp luật quy định giải quyết bằng các cách thức khác không phải thông qua cuộc họp và họp nghe báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ công tác của cấp dưới thay thế cho việc kiểm tra trực tiếp đối với các cơ quan, đơn vị cấp dưới và cơ sở. Theo đó, những yêu cầu về tiến hành cuộc họp được quy định cụ thể như: Mỗi cuộc họp có thể kết hợp giải quyết nhiều nội dung, sử dụng nhiều hình thức và cách thức tiến hành phù hợp với tính chất, yêu cầu của từng vấn đề và điều kiện hoàn cảnh cụ thể do người có thẩm quyền tổ chức cuộc họp quyết định để tiết kiệm thời gian, bảo đảm chất lượng và hiệu quả giải quyết công việc; người chủ trì hoặc người được phân công chỉ trình bày tóm tắt nội dung của đề án, dự án, vấn đề được đưa ra cuộc họp hoặc chỉ nêu những vấn đề còn ý kiến khác nhau, không đọc toàn văn tài liệu, văn bản của cuộc họp, không trình bày toàn bộ nội dung chi tiết vấn đề cần xử lý tại cuộc họp; việc phát biểu, trao đổi ý kiến tại cuộc họp phải tập trung vào nội dung của cuộc họp, những vấn đề đang còn những ý kiến khác nhau để đề xuất những biện pháp xử lý; ý kiến kết luận của người chủ trì cuộc họp phải rõ ràng và cụ thể, thể hiện được đầy đủ tính chất, nội dung và yêu cầu của cuộc họp.
Quyết định số 45/2018/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành từ ngày 25/12/2018.
9. Ngày 05/11/2018, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ra Nghị quyết số 05/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 234, 244 của Bộ Luật hình sự về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã và tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
Theo đó, việc xử lý hành vi tàng trữ cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm được hướng dẫn như sau: Hành vi thực hiện kể từ 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 (ngày Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành) nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì tùy từng trường hợp cụ thể mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 234 hoặc Điều 244 của Bộ luật Hình sự 2015; Hành vi thực hiện từ trước ngày 01 tháng 01 năm 2018 thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trừ trường hợp nhằm mục đích buôn bán, thu lợi bất chính. Nghị quyết cũng định nghĩa về khái niệm Bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống mà trước đây còn có nhiều cách hiểu khác nhau dẫn đến bất cập trong quá trình áp dụng. Theo đó, Bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống là những bộ phận thực hiện các chức năng chuyên biệt của cơ thể động vật, ngay khi tách rời những bộ phận này khỏi cơ thể sống của động vật thì động vật đó chết (ví dụ: đầu, tim, bộ da, bộ xương, buồng gan...)
Nghị quyết số 05/2018/NQ-HĐTP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2018.
10. Ngày 25/10/2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 27/2018/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung Điểm a Khoản 3 Điều 1 Thông tư liên tịch số 68/2011/TTLT-BGDĐT-BNV-BTC-BLĐTBXH ngày 30/12/2011 và Điểm a Khoản 2 Mục I Thông tư liên tịch số 01/2006/TTLT-BGD&ĐT-BNV-BTC ngày 23/01/2006 về chế độ phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy trong các cơ sở giáo dục công lập.
Theo đó, các đối tượng nhà giáo đã được chuyển, xếp lương theo Nghị định số 204/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang vào các ngạch viên chức chuyên ngành giáo dục, đào tạo (các ngạch có 2 chữ số đầu của mã số ngạch là 15) hoặc các hạng viên chức chuyên ngành giáo dục, đào tạo (các hạng có các kí tự đầu của mã số hạng là V.07) thì được hưởng phụ cấp ưu đãi.
Thông tư số 27/2018/TT-BGDĐT có hiệu lực thi hành từ ngày 10/12/2018.
11. Ngày 16/10/2018, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 36/2018/TT-BCT quy định về trình tự, thủ tục cấp, thu hồi giấy phép hoạt động điện lực.
Thông tư số 36/2018/TT-BCT bổ sung thêm trường hợp được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực là: các nhà máy điện mặt trời lắp đặt tại 01 địa điểm, 01 điểm đấu nối và phát điện có công suất lắp đặt dưới 01 MWp để bán điện cho tổ chức, cá nhân khác; Tổ chức tham gia hoạt động phát điện phải nộp đầy đủ hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoạt động điện lực, chậm nhất là trước 15 ngày làm việc tính từ ngày dự kiến chính thức vận hành thương mại (thay vì chậm nhất 30 ngày như quy định hiện nay).
Thông tư số 36/2018/TT-BCT có hiệu lực thi hành từ ngày 06/12/2018.
12. Ngày 16/10/2018, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 14/2018/TT-BTP ban hành quy tắc đạo đức nghề nghiệp đấu giá viên.
Theo đó, Quy tắc đạo đức nghề nghiệp đấu giá viên quy định các chuẩn mực đạo đức, hành vi ứng xử của đấu giá viên trong hành nghề đấu giá, là cơ sở để đấu giá viên tự giác rèn luyện, tu dưỡng đạo đức trong hành nghề và trong đời sống xã hội nhằm nâng cao trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm nghề nghiệp, tính chuyên nghiệp của đấu giá viên, nâng cao uy tín của hoạt động đấu giá tài sản trong xã hội. Trong hoạt động hành nghề, đấu giá viên phải tuân thủ những nguyên tắc: Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, không trái đạo đức xã hội; bảo đảm tính độc lập, trung thực, công khai, minh bạch, công bằng, khách quan khi thực hiện đấu giá, không vì bất kỳ lý do nào mà làm ảnh hưởng đến kết quả đấu giá tài sản; trực tiếp điều hành cuộc đấu giá tài sản, chịu trách nhiệm trước pháp luật, tổ chức đấu giá tài sản về cuộc đấu giá do mình thực hiện, bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra cho tổ chức đấu giá tài sản theo quy định của pháp luật; tuân thủ các quy định của Quy tắc đạo đức nghề nghiệp đấu giá viên này và Điều lệ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của đấu giá viên mà mình là thành viên.
Thông tư số 14/2018/TT-BTP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 12/12/2018.
13. Ngày 17/10/2018, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành Thông tư số 03/2018/TT-BKHĐT hướng dẫn và ban hành mẫu văn bản thực hiện thủ tục đầu tư ra nước ngoài
Theo đó, việc ghi tên và thông tin nhà đầu tư Việt Nam khi kê khai các mẫu biểu đầu tư ra nước ngoài được hướng dẫn như sau: Trường hợp nhà đầu tư là doanh nghiệp/tổ chức: ghi tên doanh nghiệp/tổ chức (viết chữ hoa); số Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh/Giấy chứng nhận đầu tư/Quyết định thành lập, ngày cấp, nơi cấp; địa chỉ trụ sở (các địa chỉ ghi cụ thể số nhà, đường/phố/xã, phường/quận/huyện, tỉnh/thành phố); địa chỉ liên hệ; điện thoại; Fax; Email (nếu có); Người đại diện theo pháp luật: họ tên; Quốc tịch; Chức vụ; Số Giấy chứng minh nhân dân/ Căn cước công dân/ Hộ chiếu, ngày cấp, nơi cấp; Nơi đăng ký hộ khẩu thường trú; chỗ ở hiện nay. Trường hợp nhà đầu tư là cá nhân: ghi họ tên; Quốc tịch; Ngày tháng năm sinh; Số Giấy chứng minh nhân dân/ Căn cước công dân/ Hộ chiếu, ngày cấp, nơi cấp; Nơi đăng ký hộ khẩu thường trú; Chỗ ở hiện nay; Điện thoại; Fax; Email (nếu có).
Thông tư số 03/2018/TT-BKHĐT có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2018.
14. Ngày 15/10/2018, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Thông tư số 13/2018/TT-BTTTT quy định Danh mục sản phẩm an toàn thông tin mạng nhập khẩu theo giấy phép và trình tự, thủ tục, hồ sơ cấp giấy phép nhập khẩu sản phẩm an toàn thông tin mạng
Theo Thông tư số 13/2018/TT-BTTTT, danh mục sản phẩm an toàn thông tin mạng nhập khẩu theo giấy phép gồm: Máy xử lý dữ liệu tự động và các khối chức năng của chúng; Đầu đọc từ tính hay đầu đọc quang học, máy truyền dữ liệu lên các phương tiện truyền dữ liệu dưới dạng mã hóa và máy xử lý những dữ liệu này, chưa được chi tiết hay ghi ở nơi khác.
Thông tư số 13/2018/TT-BTTTT có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2018.
15. Ngày 24/10/2018, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư số 25/2018/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2015/TT-NHNN ngày 22/7/2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
Điểm nổi bật của Thông tư số 25/2018/TT-NHNN là chính sách ân hạn nợ. Theo đó, đối với khách hàng vay để trồng, chăm sóc, tái canh cây lâu năm, tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận thời gian ân hạn nợ gốc và lãi phù hợp với giai đoạn kiến thiết của cây trồng lâu năm. Thời gian ân hạn là khoảng thời gian tính từ khi tổ chức tín dụng bắt đầu giải ngân vốn vay đến khi khách hàng bắt đầu trả nợ gốc và lãi được thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng.
Thông tư số 25/2018/TT-NHNN có hiệu lực thi hành từ ngày 10/12/2018.

Phương Nhung