Thực hiện Hiến pháp năm 2013, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Nghị định số 28/2013/NĐ-CP ngày 04/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và hướng dẫn của Bộ Tư pháp, UBND tỉnh Quảng Bình đã ban hành Kế hoạch số 1161/KH-UBND ngày 10/10/2013 về tổ chức thực hiện “Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” năm 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Bình. Thường xuyên chú trọng công tác phổ biến, quán triệt và chỉ đạo thực hiện nội dung Ngày Pháp luật đảm bảo thực hiện thống nhất, sâu rộng, đồng bộ từ cấp tỉnh, cấp huyện đến cấp cơ sở. Hội đồng phối hợp Phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) tỉnh đã triển khai thực hiện Ngày Pháp luật thông qua việc lồng ghép vào kế hoạch, chương trình công tác 6 tháng, năm và giai đoạn để triển khai thực hiện Ngày Pháp luật và ban hành văn bản chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương duy trì mô hình Ngày Pháp luật hàng tháng. Trên cơ sở Kế hoạch, các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã ban hành kế hoạch và các văn bản để triển khai tổ chức thực hiện Ngày Pháp luật hằng năm.
Về nội dung: Đã lựa chọn nội dung tuyên truyền phù hợp, sát thực với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn gắn với quyền và nghĩa vụ của công dân. Trong đó, chú trọng tuyên truyền mục đích, ý nghĩa, nội dung của Ngày pháp luật, các văn bản pháp luật mới được ban hành; các văn bản pháp luật gắn với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; các văn bản có liên quan mật thiết đến đời sống của Nhân dân trên địa bàn tỉnh. Cụ thể: Tuyên truyền, phổ biến sâu rộng về vị trí, vai trò, nội dung của Hiến pháp năm 2013; Bộ Luật Hình sự năm 2015, Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Đất đai năm 2013, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Luật Công chứng năm 2014; Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, Luật Hòa giải ở cơ sở 2013; Luật Khiếu nại 2011; Luật Tố cáo 2011; Luật Bảo vệ Môi trường 2014; Luật Đầu tư công năm 2014, Luật Đấu thầu năm 2013; Luật Phòng, chống tham nhũng 2005; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Phòng chống tham nhũng năm 2007 và 2012; Luật Căn cước công dân năm 2014; Luật Doanh nghiệp, Luật Hộ tịch năm 2014; Luật Biển Việt Nam năm 2012; Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng; Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị; Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí 2013; Luật Tiếp công dân năm 2013; Luật Xây dựng năm 2014, Luật Việc làm năm 2013; Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân; Luật Chính quyền địa phương...
Về hình thức: Ngoài các hình thức như tổ chức hội nghị, hội thảo, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã đa dạng và đổi mới hình thức như: Tuyên truyền pháp luật thông qua các Câu lạc bộ pháp luật, Tổ Tư vấn pháp luật, qua phiên tòa xét xử lưu động, qua các phong trào hoạt động của địa phương, qua hội nghị, hội họp, tọa đàm theo hướng tăng cường trao đổi, đối thoại, thảo luận, giải đáp những yêu cầu từ phía người được tuyên truyền giúp họ hiểu sâu hơn vấn đề vướng mắc, cần giải đáp, thông qua tổ chức hội thi hòa giải viên cấp cơ sở (cấp xã) kết hợp với tuyên truyền pháp luật qua hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở; lồng ghép trong thực hiện các chương trình, đề án về phổ biến giáo dục pháp luật để triển khai thực hiện; thông qua thực hiện Mô hình “Điểm sáng chấp hành pháp luật trong cộng đồng dân cư" gắn với cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư" trong giai đoạn mới với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; xây dựng “Gia đình văn hóa", "Khu dân cư tiên tiến"...
Kết quả: Toàn tỉnh đã tổ chức trên 1.000 hội nghị hưởng ứng Ngày Pháp luật cho hơn 130.000 lượt người tham dự. Trong đó, Cơ quan Thường trực của Hội đồng Phối hợp Phổ biến giáo dục pháp luật tỉnh hằng năm đã tham mưu cho UBND tỉnh tổ chức 01 hội nghị hưởng ứng Ngày Pháp luật có thành phần tham dự là đại diện lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương cấp tỉnh; báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; đại diện UBND các huyện, thị xã, thành phố. Các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức Ngày Pháp luật cho các đối tượng thuộc quyền quản lý bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú phù hợp với thực tiễn; đồng thời lồng ghép tổ chức Ngày Pháp luật vào hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hàng năm. Thực hiện 60 Chuyên mục Pháp luật và Đời sống, trong đó mỗi năm có 01 chuyên mục riêng về hưởng ứng Ngày Pháp luật trên Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Bình; thực hiện 1.919 lượt tuyên truyền trên chuyên trang, chuyên mục trên báo, tạp chí, Đài Phát thanh - Truyền hình với nội dung hưởng ứng Ngày Pháp luật và phổ biến nội dung chính sách pháp luật mới, tư vấn, định hướng khởi nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phòng chống tham nhũng và những nội dung pháp luật người dân quan tâm; mua và cấp phát 102.107 cuốn sách pháp luật, in ấn và phát hành 278.000 tài liệu pháp luật; in ấn, phát hành 659.000 tờ gấp tuyên truyền; phát hành 13.397 pa nô, áp phích; 2.880 băng rôn, bạt khổ lớn để tuyên truyền cổ động về Ngày Pháp luật hàng năm.
Thông qua việc tổ chức các hội thi tìm hiểu kiến thức pháp luật đã góp phần thực hiện có hiệu quả mô hình Ngày Pháp luật trên địa bàn tỉnh. Trong 05 năm, nhiều hội thi, cuộc thi tìm hiểu kiến thức pháp luật đã tạo được sức lan tỏa trong việc tuyên truyền PBGDPL như Cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật trong lĩnh vực an toàn giao thông”, Hội thi “Hòa giải viên giỏi”, Cuộc thi “Tìm hiểu luật Biên giới quốc gia” “Tìm hiểu Luật Phòng, chống bạo lực gia đình”, “Nông dân tìm hiểu pháp luật trong lĩnh vực đất đai”, “Tìm hiểu Bộ Luật lao động năm 2012”… Đặc biệt, Cuộc thi viết “Tìm hiểu Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” thu hút 53 đơn vị trên địa bàn toàn tỉnh tham gia, với số lượng 67.766 bài dự thi đã đem lại hiệu quả tích cực trong việc nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và Nhân dân trong toàn tỉnh.
Công tác hòa giải ở cơ sở được chú trọng, đây là một kênh phổ biến, giáo dục pháp luật quan trọng trong việc giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong cộng đồng dân cư nhằm hạn chế tối đa việc khiếu kiện đến cơ quan nhà nước, khiếu kiện vượt cấp và kéo dài. Đến nay, toàn tỉnh có 1.336 tổ hòa giải với 9.029 hòa giải viên. Trong 5 năm, các tổ hòa giải, hoà giải viên trên địa bàn tỉnh đã tiến hành thụ lý hòa giải 9.195 vụ việc, trong đó hòa giải thành 8.283 vụ việc, đạt tỷ lệ: 90,1%.
Tuyên truyền, PBGDPL thông qua các câu lạc bộ cũng được phát huy hiệu quả. Toàn tỉnh có 614 câu lạc bộ “Phụ nữ với pháp luật”; “Nông dân với pháp luật”; “Thanh niên với pháp luật”, câu lạc bộ “An toàn giao thông”, câu lạc bộ “Tuổi trẻ với pháp luật”… Một số mô hình mới như “Ngày hội an toàn giao thông, ngày tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp luật miễn phí” của Công an tỉnh, mô hình “Địa chỉ tin cậy và đội phản ứng nhanh” của Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh cũng đã phát huy được hiệu quả tích cực trong hoạt động tuyên truyền, PBGDPL.
Phát huy hiệu quả của hình thức tuyên truyền PBGDPL qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, định kỳ hằng tháng, Cơ quan thường trực của Hội đồng Phối hợp PBGDPL tỉnh đã biên soạn tài liệu để các địa phương tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trên hệ thống loa truyền thanh cấp xã. Các Chuyên đề được biên soạn ngắn gọn, cung cấp những thông tin hữu ích, thiết thực, gắn trực tiếp với nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân. Qua đó giúp cho người dân hiểu được các quy định của pháp luật, nâng cao được ý thức chấp hành pháp luật và giúp vận dụng các quy định pháp luật vào thực tiễn cuộc sống có hiệu quả.
Trong 5 năm qua, toàn tỉnh đã tổ chức thực hiện Ngày Pháp luật trên địa bàn đồng bộ và chặt chẽ từ cấp tỉnh, cấp huyện đến cấp cơ sở; đem lại hiệu quả thiết thực, một cách làm mới góp phần đa dạng hóa các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật hiện nay. Với việc lựa chọn nội dung phù hợp, hình thức tuyên truyền hiệu quả, Ngày Pháp luật đã thực sự trở thành đợt sinh hoạt chính trị - pháp lý sâu rộng trong toàn tỉnh; qua đó, khuyến khích, động viên tinh thần học tập, tìm hiểu pháp luật, nâng cao ý thức tôn trọng, nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp, pháp luật và ý thức bảo vệ pháp luật của mọi tầng lớp Nhân dân, góp phần tạo chuyển biến mới về chất lượng của công tác PBGDPL, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong xã hội. Thực hiện Ngày Pháp luật đã góp phần nâng cao nhận thức của lãnh đạo các cấp, các ngành, các địa phương về vị trí, vai trò của pháp luật và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, từ đó thường xuyên có sự quan tâm chỉ đạo trong việc thực hiện công tác này. Đồng thời, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả trong công tác PBGDPL, nâng cao ý thức tự giác, tôn trọng pháp luật của các tầng lớp Nhân dân trong toàn tỉnh.

Lê Xuân Ninh