Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005, Bộ Chính trị đã nêu rõ mục tiêu phát triển đội ngũ luật sư đó là:“Đào tạo, phát triển đội ngũ luật sư đủ về số lượng, có phẩm chất chính trị, đạo đức, có trình độ chuyên môn. Hoàn thiện cơ chế bảo đảm để luật sư thực hiện tốt việc tranh tụng tại phiên tòa, đồng thời xác định rõ chế độ trách nhiệm đối với luật sư. Nhà nước tạo điều kiện về pháp lý để phát huy chế độ tự quản của tổ chức luật sư; đề cao trách nhiệm của các tổ chức luật sư đối với thành viên của mình.”

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật luật sư (có hiệu lực từ 01.7. năm 2013) đã quy định rõ nguyên tắc quản lý luật sư và hành nghề luật sư là sự kết hợp “giữa quản lý nhà nước với chế độ tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư”, nhằm phát huy, nâng cao chức năng, vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư và tổ chức hành nghề luật sư, phù hợp với đặc thù của hoạt động luật sư.

Theo Luật Luật sư và các văn bản hướng dẫn thi hành, thì Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư; Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư; Sở Tư pháp giúp Ủy ban nhân dân tỉnh  thực hiện quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư tại địa phương, cụ thể giúp UBND tỉnh thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn:

-  Cho phép thành lập Đoàn luật sư; quyết định việc giải thể Đoàn luật sư sau khi có ý kiến thống nhất của Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Phê duyệt đề án tổ chức đại hội của Đoàn luật sư; Tổ chức cấp, thu hồi Giấy đăng ký hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư Việt Nam, tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam;

-  Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về tổ chức, hoạt động của Đoàn luật sư, tổ chức hành nghề luật sư Việt Nam, tổ chức và hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài tại địa phương; Đình chỉ thi hành và yêu cầu sửa đổi những nghị quyết, quyết định, quy định của Đoàn luật sư trái với quy định của Luật này; Định kỳ báo cáo Bộ Tư pháp về tình hình tổ chức luật sư và hành nghề luật sư Việt Nam, tổ chức và hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài tại địa phương;

- Thực hiện các biện pháp hỗ trợ phát triển nghề luật sư tại địa phương và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

 Đoàn Luật sư được tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam.  Tính tự quản của Luật sư  và đoàn Luật sư thể hiện Đoàn Luật sư ban hành Nội quy để điều chỉnh quan hệ nội bộ của Đoàn Luật sư. Đại diện ý chí, nguyện vọng, quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư thành viên trong quan hệ với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.  Nội quy Đoàn Luật sư bao gồm những nội dung:

-  Quy định cụ thể về cơ cấu thành viên, lề lối làm việc của Ban Chủ nhiệm, Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn Luật sư; mối quan hệ giữa Ban Chủ nhiệm và Hội đồng khen thưởng, kỷ luật; 

- Quy định về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, lề lối làm việc của Văn phòng và các đơn vị chuyên môn Đoàn Luật sư; quy định về cơ cấu tổ chức của Chi nhánh Đoàn Luật sư, việc chỉ đạo, điều hành của Ban Chủ nhiệm đối với Chi nhánh Đoàn Luật sư sư, Văn phòng và các đơn vị chuyên môn;

-  Quy định cụ thể về quyền, nghĩa vụ của luật sư thành viên đối với Đoàn Luật sư; Quy định chi tiết về thu, chi tài chính, quản lý tài sản của Đoàn Luật sư; Quy định về quan hệ của Đoàn Luật sư với tổ chức hành nghề luật sư; Các quy định do Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam giao Nội quy Đoàn Luật sư quy định. Các quy định của Nội quy Đoàn Luật sư không được trái với quy định của pháp luật và Điều lệ Liên đoàn.

 Đoàn luật sư  có các nhiệm vụ, quyền hạn sau:

- Đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư trong hành nghề. Thực hiện rà soát, đánh giá hàng năm chất lượng đội ngũ luật sư; giám sát, phối hợp với Đoàn luật sư ở địa phương khác giám sát luật sư là thành viên, luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư và chi nhánh của tổ chức hành nghề luật sư tại địa phương trong việc tuân thủ pháp luật, tuân theo Điều lệ của Liên đoàn luật sư Việt Nam và Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam; xử lý kỷ luật đối với luật sư.

-  Giám sát, phối hợp với Đoàn luật sư ở địa phương khác giám sát hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh, văn phòng giao dịch của tổ chức hành nghề luật sư; yêu cầu tổ chức hành nghề luật sư chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật và đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý.

-  Cấp Giấy chứng nhận người tập sự hành nghề luật sư và giám sát người tập sự hành nghề luật sư; lập danh sách những người đủ điều kiện tham dự kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư gửi Liên đoàn luật sư Việt Nam. 

 -  Nhận hồ sơ đề nghị cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và gửi Sở Tư pháp; đề nghị Bộ Tư pháp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư.Tổ chức đăng ký việc gia nhập Đoàn luật sư, tổ chức việc chuyển, tiếp nhận luật sư; đề nghị Liên đoàn luật sư Việt Nam cấp, đổi, thu hồi Thẻ luật sư.

- Thực hiện bồi dưỡng bắt buộc về chuyên môn, nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng quản trị, điều hành tổ chức hành nghề luật sư.  Giám sát việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư.

-  Hòa giải tranh chấp giữa người tập sự hành nghề luật sư, luật sư với tổ chức hành nghề luật sư; giữa khách hàng với tổ chức hành nghề luật sư và luật sư. Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền.

- Tổng kết, trao đổi kinh nghiệm và thực hiện các biện pháp khác nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho luật sư. Tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, ý kiến đóng góp, kiến nghị của luật sư.

-  Quy định về mức phí gia nhập Đoàn luật sư, phí tập sự hành nghề luật sư trên cơ sở khung phí do Liên đoàn luật sư Việt Nam ban hành. Báo cáo Liên đoàn luật sư Việt Nam, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về đề án tổ chức đại hội, phương án xây dựng nhân sự Ban chủ nhiệm, Hội đồng khen thưởng, kỷ luật.

-  Thực hiện nghị quyết, quyết định, quy định của Liên đoàn luật sư Việt Nam. Tổ chức để các luật sư tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thực hiện trợ giúp pháp lý.

- Báo cáo Liên đoàn luật sư Việt Nam về tổ chức, hoạt động của Đoàn luật sư, kết quả Đại hội; gửi Liên đoàn luật sư Việt Nam nghị quyết, quyết định, nội quy, quy định của Đoàn luật sư theo quy định của Điều lệ của Liên đoàn luật sư Việt Nam hoặc khi được yêu cầu.

- Báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về tổ chức và hoạt động, kết quả Đại hội; báo cáo cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi được yêu cầu; gửi Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nghị quyết, quyết định, quy định của Đoàn luật sư.. Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo Điều lệ của Liên đoàn luật sư Việt Nam.

Để thực hiện đúng phạm vi thẩm quyền,  nhiệm vụ và quyền hạn,  cần phân định rõ giới hạn tránh nhiệm, nội dung của quản lý nhà nước và tính tự quản, tránh tình trạng lạm quyền hoặc bỏ sót nhiệm vụ, đùn đẩy trách nhiệm. Cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội nghề nghiệp của Luật sư  cần phối hợp chặt chẽ trên cơ sở quy định của pháp luật hiện hành và quy chế phối hợp. Định kỳ giao ban, trao đổi, đánh giá tình hình thực hiện của mỗi bên. Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước chỉ có thể được nâng cao, khi vai trò tự quản của Luật sư và Đoàn Luật sư được phát huy và tự giác thực hiện. Thực tế cho thấy tổ chức hành nghề, tổ chức xã hội-nghề nghiệp của Luật sư có được củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng, vị thế hay không tùy thuộc có tính chất quyết định vào vai trò tự quản của Đoàn Luật sư  và chịu sự quản lý của nhà nước.