Đối với tỉnh Quảng Bình, ngày 04/5/1998 Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước (sau đây gọi tắt là Trung tâm) được thành lập theo Quyết định số 14/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh. 20 năm – một chặng đường chưa phải là dài của nhiệm vụ mới với bao khó khăn, thách thức nhưng đã có nỗ lực phấn đấu không ngừng để có sự trưởng thành, phát triển, góp phần nâng cao vị thế của ngành Tư pháp tại địa phương. Nhớ lại những ngày đầu mới thành lập, Trung tâm chỉ có 01 phòng làm việc rộng 12m² với cơ sở vật chất thiếu thốn, tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực hạn chế (01 Phó Giám đốc Sở Tư pháp kiêm Giám đốc Trung tâm, 01 chuyên viên và 01 kế toán), chưa có mạng lưới Cộng tác viên, Câu lạc bộ TGPL. Trong khi đó, công việc lại quá mới mẻ, phải vừa làm vừa rút kinh nghiệm, vừa tìm tòi, học hỏi. Đến nay, Trung tâm đã có trụ sở làm việc riêng, 03 phòng (Phòng Hành chính tổng hợp, Phòng Nghiệp vụ TGPL, Phòng Phát triển và TGPL cơ sở) và 05 Chi nhánh đặt tại các huyện với 29 biên chế công chức, viên chức, người lao động, trong đó có 11 Trợ giúp viên pháp lý. Trung tâm có Chi bộ Trung tâm trực thuộc Đảng bộ Sở Tư pháp với 15 Đảng viên; có Tổ Công Đoàn, Tổ Luật Gia, Tổ Nữ Công và Phân đoàn thanh niên. Đa số các đảng viên đều giữ các chức vụ quản lý chủ chốt của Trung tâm như Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng, Trưởng Chi nhánh. Đội ngũ công chức, viên chức của Trung tâm đã được tăng cường cả về số lượng và chất lượng; thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và rèn luyện kỹ năng thực tiễn; luôn giữ vững bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp, yêu ngành, yêu nghề, không ngại khó, ngại khổ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

 Ngoài ra, Trung tâm đã ký hợp đồng cộng tác với 190 cộng tác viên; có 10 tổ chức hành nghề luật sư đăng ký tham gia TGPL; 58/159 xã, phường, thị trấn thành lập Câu lạc bộ TGPL. Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng tỉnh được thành lập 4/2008 do Giám đốc Sở Tư pháp làm Chủ tịch. Hội đồng đã thực hiện tốt nhiệm vụ chỉ đạo, theo dõi, kiểm tra, phối hợp giải quyết những vướng mắc, phát sinh trong hoạt động tố tụng trên địa bàn tỉnh. Các ngành thành viên đã thực hiện tốt trách nhiệm của ngành trong việc giới thiệu, hướng dẫn các bị can, bị cáo, đương sự về quyền được TGPL, trong phối hợp lắp đặt Bảng Thông tin, Hộp tin…Sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa Trung tâm với các cơ quan tiến hành tố tụng đã tạo điều kiện thuận lợi cho người thực hiện TGPL tham gia tố tụng, đảm bảo 100% người thuộc diện TGPL được TGPL khi có yêu cầu.

Trong 20 năm qua, để góp phần hoàn thành nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, của Ngành Tư pháp nói chung và lĩnh vực trợ giúp pháp lý nói riêng trong điều kiện rất đặc thù, khó khăn của địa phương, của Ngành và những khó khăn gay gắt, ngoài tầm kiểm soát như sự cố môi trường, hạn hán và lũ lụt… Tuy nhiên, được sự quan tâm của Lãnh đạo tỉnh, sự chỉ đạo sâu sát, kịp thời của Đảng ủy, Lãnh đạo Sở Tư pháp, sự phối hợp kịp thời của các cơ quan, ban, ngành trên toàn tỉnh, tập thể Cấp ủy, Lãnh đạo và toàn thể CCVC-LĐ của Trung tâm với bản lĩnh chính trị vững vàng, đoàn kết, thống nhất, đặc biệt luôn xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu trên tinh thần phát huy tính chủ động sáng tạo của cá nhân và cộng đồng trách nhiệm của tập thể lãnh đạo, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao như: kiện toàn tổ chức, bộ máy; thành lập được 5 Chi nhánh TGPL như những “cánh tay nối dài” đến gần với dân hơn; đội ngũ CCVC, Trợ giúp viên pháp lý được củng cố, tăng cường cả số lượng và chất lượng, thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp. Hoạt động TGPL được triển khai toàn diện, có trọng tâm trọng điểm, chú trọng hướng về cơ sở, vùng sâu vùng xa, quan tâm đến những đối tượng đặc thù; chất lượng vụ việc ngày càng được nâng cao nhất là các vụ việc tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng của Trợ giúp viên pháp lý; không có khiếu nại về vụ việc, thái độ, đạo đức người thực hiện TGPL. Công tác truyền thông về TGPL được chú trọng triển khai với nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với từng đối tượng, địa bàn hướng đến. Thực hiện tốt nhiệm vụ cải cách hành chính, kiểm soát TTHC trong lĩnh vực TGPL; thực hiện nghiêm túc công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng; đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, phòng chống cháy nổ, an toàn giao thông, xây dựng đơn vị văn hóa. Ngoài ra, Trung tâm đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ do Giám đốc Sở Tư pháp giao như: tổng hợp tình hình xử lý đơn khiếu nại, tố cáo của cử tri qua các đợt tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội tỉnh; cử Trợ giúp viên pháp lý tham gia các Đoàn Thanh tra liên ngành của tỉnh để giải quyết các khiếu nại, tố cáo của công dân; tham gia tiếp công dân tại trụ sở tiếp công dân tỉnh.

Năm 2006, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội khóa XI thông qua đã đánh dấu bước chuyển về chất, đưa hoạt động TGPL lên một tầm cao mới, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và xu thế thời đại; đặc biệt sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển TGPL ở Việt Nam đến 2020, định hướng đến 2030 và Đề án đổi mới công tác TGPL giai đoạn 2015-2025 thì hoạt động TGPL trên địa bàn tỉnh ngày càng đi vào chiều sâu, chất lượng, tính chuyên nghiệp; hoạt động không dàn trãi mà chú trọng đến hình thức tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, tư vấn pháp luật. Trong 20 năm qua, hơn 35.000 vụ việc trong đó gần 2.000 vụ việc tham gia tố tụng với đủ cung bậc, tính chất, mức độ gắn với những hoàn cảnh, số phận khác nhau đã được những người làm công tác TGPL chia sẻ, đồng hành, giúp đỡ, bảo vệ; 159 xã, phường, thị trấn không nơi nào không có dấu chân những người TGPL, những chuyến xe ôm trèo đèo vượt suối, những chuyến đò vượt sông và cả những bước chân đi bộ hàng cây số để về với bà con dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa, vùng có “điểm nóng” về tranh chấp đất đai, giải phóng mặt bằng…Công tác truyền thông về TGPL được thực hiện đa dạng dưới nhiều hình thức như: Lắp đặt đặt 291 Bảng thông tin và 291 Hộp tin về TGPL tại các cơ quan tiến hành tố tụng, Đồn Biên phòng, cơ quan thanh tra cấp huyện, UBND cấp huyện và cấp xã, Nhà Văn hóa các thôn, bản, cơ sở khuyết tật…; truyền thông qua hệ thống phát thanh- truyền hình qua các chuyên trang, chuyên mục, Bản tin Tư pháp, tờ gấp pháp luật.

Những kết quả trên của những người làm công tác trợ giúp pháp lý đã đóng góp tích cực vào sự chuyển biến trong nhận thức của xã hội về vai trò của pháp luật; góp phần tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; giảm bớt khiếu kiện sai trái, vượt cấp; nâng cao vai trò giám sát của nhân dân đối với các cơ quan, công chức nhà nước, khắc phục những bất cập trong hoạt động công vụ; giúp cơ quan chức năng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân để từ đó Nhà nước sẽ có những chủ trương, quyết sách đúng đắn trong việc thực hiện các chức năng xã hội của mình; góp phần hỗ trợ hoạt động tranh tụng để vụ việc được xét xử chính xác, khách quan, công bằng, đúng pháp luật. Nhờ đó, củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước, ổn định và làm lành mạnh hóa quan hệ xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển, xóa đói giảm nghèo, góp phần xây dựng nông thôn mới.  Từ những thành tích đạt được qua các năm Trung tâm đã được công nhận là Đơn vị điển hình tiên tiến Ngành Tư pháp giai đoạn 2001-2005; Chủ tịch UBND tỉnh công nhận và tặng Bằng khen Đơn vị điển hình tiên tiến cấp cơ sở giai đoạn 2010 -2015; Chủ tịch UBND tỉnh công nhận và tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác Phổ biến giáo dục pháp luật và TGPL cho phụ nữ giai đoạn 2002-2010; Bộ trưởng Bộ Tư pháp tặng Bằng khen về thành tích 5 năm (2008 – 2013) về thực hiện Thông tư liên tịch số 02/2008/TTLT-BTP-TUHCCBVN ngày 09/6/2008 hướng dẫn phối hợp xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, TGPL với Cựu Chiến binh. Bộ Trưởng Bộ Tư pháp tặng Bằng khen về thành tích trong công tác năm 2002, 2003, 2004 và Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen năm 2005, 2010, 2011, 2014; Tập thể lao động xuất sắc vì đã có thành tích trong công tác năm 2002, 2003, 2009, 2012, 2013, 2016. Đảng ủy Khối khen thưởng thành tích sinh hoạt chuyên đề “Cán bộ đảng viên trong Đảng bộ khối các cơ quan tỉnh nêu cao tinh thần trách nhiệm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; 01 cá nhân được công nhận Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh; 55 lượt cá nhân được công nhận Chiến sĩ thi đua cơ sở và 21 lượt cá nhân được Bộ trưởng Bộ Tư pháp và Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen.

Trong những năm tiếp theo, hoạt động TGPL đứng trước những yêu cầu cao hơn về chất lượng, tính chuyên nghiệp. Nhu cầu TGPL cũng sẽ tăng cao theo sự phát triển của xã hội với những quan hệ pháp luật ngày càng phức tạp, bên cạnh đó Dự thảo Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi) cũng mở rộng diện đối tượng được TGPL…. Phát huy truyền thống của Ngành Tư pháp nói chung và công tác TGPL nói riêng, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Quảng Bình tiếp tục tranh thủ sự quan tâm, lãnh đạo của các cấp ủy, chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, đơn vị nhất là các cơ quan tiến hành tố tụng. Luôn thấm nhuần, ghi nhớ và thực hiện lời dạy của Bác Hồ “Làm công tác tư pháp phải gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân. Giúp dân, học dân để giúp mình thêm liêm khiết công bằng”, để tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tận tâm, trách nhiệm, quyết tâm khắc phục mọi khó khăn, nỗ lực không ngừng để tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, song hành cùng với các ngành các cấp thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo bền vững mà Đảng và Nhà nước ta đã đặt ra, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của ngành Tư pháp, góp phần phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.