Hệ thống TGPL ra đời trên cơ sở Quyết định số 734/QĐ-TTg ngày 06/9/1997 của Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở đó, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Quảng Bình (Trung tâm) được thành lập ngày 04/5/1998 theo Quyết định số 14/1998/QĐ-UB của UBND tỉnh Quảng Bình. Hiện tại, Trung tâm có 03 Phòng nghiệp vụ và 05 Chi nhánh đặt tại các huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa, Bố Trạch, Quảng Trạch và Lệ Thủy. Qua hơn 19 năm thành lập và phát triển, được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp ở tỉnh, của Lãnh đạo Sở Tư pháp, sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời của cơ quan, ban ngành, chính quyền cấp cơ sở cùng với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của tập thể công chức, viên chức, người lao động, Trung tâm thực hiện TGPL miễn phí trên 30.000 đối tượng là người có công với cách mạng, người nghèo, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người già, trẻ em...

Từ khi Trung tâm được thành lập đến nay, công tác truyền thông về hoạt động TGPL luôn được đặc biệt quan tâm với nhiều hình thức truyền thông đến với người dân như: Giới thiệu về hoạt động TGPL trên phương tiện thông tin đại chúng;phát hành tờ gấp pháp luật, sổ tay vụ việc TGPL; đặt Bảng thông tin về trợ giúp pháp lý và Hộp tin TGPL tại cơ quan tiến hành tố tụng, trụ sở tiếp công dân, cơ sở người khuyết tật, nhà văn hóa các thôn, bản; tuyên truyền thông qua hệ thống loa truyền thanh của xã, thôn, bản; nói chuyện pháp luật qua các đợt truyền thông về TGPL và TGPL lưu động…

Trong những năm qua, hoạt động truyền thông về công tác TGPL trên địa bàn tỉnh Quảng Bình luôn được Trung tâm chú trọng và đa dạng về hình thức thực hiện, do đó nhận thức của người dân về chức năng, phạm vi, lĩnh vực hoạt động và sự cần thiết của công tác TGPL đã được nâng cao, ngày càng nhận được sự tín nhiệm, tin tưởng của cấp ủy, chính quyền địa phương. Đến nay, Trung tâm và các Chi nhánh về cơ bản đã được bố trí trụ sở làm việc thuận lợi cho việc tiếp công dân cũng như được bố trí biên chế và trang bị ôtô phục vụ cho công tác TGPL lưu động, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của địa phương. Bảng thông tin và Hộp tin về TGPL được đặt tại trụ sở tiếp dân của các cơ quan tiến hành tố tụng, các cơ sở của người khuyết tật, Đồn Biên phòng, Nhà văn hóa các thôn, bản... qua đó các bị can, bị cáo, người thân của bị can, bị cáo trong các vụ án hình sự, đương sự trong các vụ án dân sự, hành chính và những người thuộc diện được TGPL đã biết về quyền được TGPL cũng như các thông tin cần thiết để liên hệ đề nghị giúp đỡ. Từ năm 2013 – 2016 có gần 500 lượt người tự tìm đến trụ sở Trung tâm hoặc các Chi nhánh của Trung tâm thông qua công tác tiếp dân để yêu cầu tư vấn, hướng dẫn các vấn đề liên quan đến pháp luật (số liệu này chưa tính đến số người có yêu cầu tại các buổi TGPL lưu động).

Bên cạnh đó, quan hệ phối hợp giữa Trung tâm với các cơ quan tiến hành tố tụng đã được tăng cường. Trên cơ sở thực hiện Thông tư liên tịch số 11/2013/TTLT- BTP-BCA-BQP-VKSNDTC-TANDTC ngày 4/7/2013 của Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn thực hiện một số quy định của pháp luật về TGPL trong hoạt động tố tụng, các cơ quan tiến hành tố tụng đã giới thiệu người thuộc diện TGPL đến Trung tâm thường xuyên hơn (năm 2013: 132 đối tượng, năm 2014: 140 đối tượng, năm 2015: 124 đối tượng, năm 2016: 71 đối tượng). Ngoài ra, Trung tâm đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức xã hội, tổ chức chính trị - xã hội như Hội Cựu Chiến binh, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, các tổ chức của người khuyết tật… trong việc ký kết hợp đồng cộng tác viên TGPL và tổ chức các đợt truyền thông về TGPL, TGPL lưu động cho người dân tại cơ sở. Các hình thức truyền thông về TGPL đã được thực hiện như:

-Truyền thông qua các tài liệu tuyên truyền pháp luật: Trung tâm đã trực tiếp biên soạn, in ấn các loại tờ rơi pháp luật, sách pháp luật bỏ túi, sổ tay vụ việc TGPL có nội dung liên quan đến TGPL. Từ năm 2013 – 2016, Trung tâm đã biên soạn và cấp phát hơn 90.000 các loại tờ rơi, sách pháp luật bỏ túi và 2000 cuốn sổ tay pháp luật) để cấp phát miễn phí tại các Hộp tin về TGPL và cấp phát cho Nhân dân trong các đợt TGPL lưu động, các đợt truyền thông về TGPL ... Qua đó, người dân nắm rõ hơn các quy định của pháp luật để vận dụng trong đời sống hàng ngày cũng như tháo gỡ một số khó khăn liên quan tới vấn đề pháp lý. Hình thức truyền thông này đã mang lại những những hiệu quả thiết thực, tiết kiệm chi phí, truyền tải được nhiều nội dung pháp luật, đặc biệt phù hợp với điều kiện ở những vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện đi lại khó khăn.

- Truyền thông về TGPL trên Bản tin Tư pháp Quảng Bình, Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Bình, Báo Quảng Bình, Website Cục Trợ giúp pháp lý, Đài Phát thanh – Truyền hình Quảng Bình. Trong năm 2016, Trung tâm đã giới thiệu về hoạt động TGPL trên 07 Đài truyền thanh của 07 huyện, thị xã để truyền thông về TGPL với 160 lượt phát sóng; thực hiện chuyên mục “Trợ giúp pháp lý với bạn” trên Bản tin Tư pháp Quảng Bình (định kỳ 02 tháng/số); viết tin, bài về hoạt động TGPL trên Trang thông tin điện tử của Cục TGPL và Sở Tư pháp Quảng Bình; phối hợp thực hiện chuyên mục “Với khán giả xem truyền hình” phát sóng trên Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Bình phát 02 lần/tháng cũng như các phóng sự, phim tài liệu về hoạt động TGPL trên địa bàn tỉnh Quảng Bình; giới thiệu về hoạt động TGPL để đăng tải trên Báo Quảng Bình trong 02 số, báo ra ngày 28 và 29/11/2016.

-Truyền thông về TGPL thông qua Bảng thông tin, Hộp tin về TGPL: Ngoài việc niêm yết Bảng thông tin về TGPL với các nội dung như: diện người được TGPL; quyền và nghĩa vụ của người được TGPL; thủ tục yêu cầu TGPL; địa chỉ, điện thoại liên hệ của Trung tâm, Chi nhánh và Hộp tin về TGPL tại trụ sở tổ chức thực hiện TGPL, Trung tâm còn chú trọng lắp đặt tại trụ sở tiếp công dân của các cơ quan tiến hành tố tụng, Trại Tạm giam; Nhà Tạm giữ; một số cơ quan, ban, ngành; các tổ chức của người khuyết tật và tổ chức vì người khuyết tật, các cơ sở bảo trợ xã hội, trường học, cơ sở kinh doanh và các tổ chức khác của người khuyết tật; UBND các xã nghèo, nhà sinh hoạt cộng đồng các thôn, bản đặc biệt khó khăn; Đồn Biên phòng để mọi người dân dễ dàng tiếp cận và biết được trình tự, thủ tục TGPL. Từ năm 2013 – 2016, Trung tâm đã tiến hành lắp đặt 222 Bảng thông tin và 222 Hộp tin về TGPL.

- Truyền thông thông qua hoạt động TGPL lưu động và truyền thông về TGPL: Từ năm 2013 – 2016, Trung tâm đã tổ chức TGPL lưu động và truyền thông về TGPL tại 575 điểm thu hút gần 20.000 người tham gia. Tại các buổi làm việc, Trung tâm và các Chi nhánh luôn kết hợp giới thiệu với người dân về hoạt động TGPL, địa chỉ, điều kiện, thủ tục để được hưởng dịch vụ TGPL miễn phí. Bên cạnh đó, giới thiệu nội dung cơ bản của pháp luật về TGPL, nói chuyện chuyên đề về các lĩnh vực pháp luật mới liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

- Truyền thông về TGPL thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở: Việc tuyên truyền về công tác TGPL và hoạt động TGPL qua các phương tiện truyền thông tại xã, phường, thị trấn, thôn, bản..đã từng bước được chú trọng, Trung tâm đã tiến hành xây dựng chuyên trang, chuyên mục về TGPL; tiến hành thu âm hoặc ký hợp đồng với Đài phát thanh – truyền hình các huyện, thị xã để tổ chức phát thanh về các xã, thôn, bản...vào thời gian hợp lý để người dân biết và tiếp cận. Đây là một trong những kênh thông tin đem lại hiệu quả cao, đặc biệt là ở những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện đi lại khó khăn.

Đặc biệt, từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 32/2016/QĐ-TTg ngày 08/8/2016 ban hành chính sách TGPL cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo, xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2016 – 2020 và hỗ trợ vụ việc tham gia tố tụng có tính chất phức tạp hoặc điển hình thì công tác truyền thông về TGPL càng được quan tâm, chú trọng hơn.

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện, hoạt động truyền thông về TGPL còn gặp một số khó khăn, hạn chế như:

- Hoạt động truyền thông về TGPL cho người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới còn gặp nhiều khó khăn, người dân ít có điều kiện được tiếp cận với các phương tiện thông tin đại chúng (báo hình, báo viết...), cơ sở vật chất chưa được đảm bảo nên khó khăn trong việc truyền thông đúng như kế hoạch.

- Việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TGPL, về quyền và nghĩa vụ của các đối tượng được TGPL, về hệ thống TGPL của Nhà nước vẫn còn hạn chế do sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan và nhận thức của người dân về TGPL. Nhiều người dân và cơ quan, tổ chức vẫn chưa hiểu rõ chức năng, nhiệm vụ của tổ chức thực hiện TGPL, vì thực tế họ đã quen với việc thực hiện tư vấn, tham gia tố tụng, hỗ trợ pháp lý là việc của Luật sư. Do đó nhiều đối tượng được TGPL chưa biết về quyền được TGPL của mình.

- Cơ chế phối hợp giữa tổ chức TGPL với các cơ quan thông tin truyền thông vẫn chưa thật hiệu quả nên vẫn còn tình trạng các cơ quan, ban ngành ở một số địa phương còn nhận thức chưa đúng về hoạt động TGPL, chưa có sự quan tâm đặc biệt đến hoạt động này.

- Cơ sở pháp lý quy định còn chung chung, chưa thật sự phù hợp với điều kiện thực tế của các địa phương nên khi thực hiện còn gặp một số khó khăn.

Từ những khó khăn, hạn chế trên, để mọi người dân, cơ quan, tổ chức biết đến hoạt động TGPL và quyền được hưởng các dịch vụ pháp lý miễn phí của Nhà nước, trong thời gian tới, các tổ chức, cá nhân có liên quan cần tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông, trong đó tập trung vào một số giải pháp sau:

- Tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông pháp luật về TGPL đến với nhân dân và các cơ quan, ban, ngành nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, nâng cao nhận thức của người dân về công tác TGPL.

- Đa dạng, phong phú các hình thức truyền thông, nội dung truyền thông về TGPL phù hợp với điều kiện của địa bàn các huyện, thị xã cũng như trình độ dân trí để thu hút được sự quan tâm, chú ý của mọi người dân.

- Tăng cường sự phối hợp giữa Trung tâm TGPL với các cơ quan truyền thông trên địa bàn, thực hiện có hiệu quả công tác truyền thông về TGPL, để các cơ quan truyền thông thật sự xem đây là nhiệm vụ chính trị của địa phương.

- Ban hành các văn bản pháp luật điều chỉnh các vấn đề liên quan đến hoạt động truyền thông về TGPL phù hợp với điều kiện thực tế của các địa phương.