Để phát triển ổn định, hài hòa các tổ chức hành nghề công chứng trong điều kiện xã hội hóa hoạt động công chứng, ngày 29 tháng 12 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2104/QĐ-TTg phê duyệt “Quy hoạch tổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng đến năm 2020”. Với mục tiêu đặt ra là: Đến năm 2020, phát triển mạng lưới tổ chức hành nghề công chứng rộng khắp và phân bố hợp lý gắn với địa bàn dân cư trên toàn quốc, đáp ứng đầy đủ nhu cầu công chứng các hợp đồng, giao dịch của tổ chức, cá nhân trong xã hội, tăng cường tính an toàn pháp lý cho các hợp đồng giao dịch, bảo đảm các hợp đồng, giao dịch liên quan hoặc có khả năng liên quan đến chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản đều phải được công chứng; phát triển hoạt động công chứng theo hướng dịch vụ công, chuyên nghiệp hoá, xã hội hoá, đưa hoạt động công chứng Việt Nam hội nhập với khu vực và thế giới, phù hợp với thông lệ quốc tế. Luật công chứng năm 2014 đã bổ sung quy định về nguyên tắc thành lập tổ chức hành nghề công chứng phải phù hợp với Quy hoạch tổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Việc ban hành “Quy hoạch tổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng” đã khắc phục một số bất cập trong việc phát triển “nóng”, “ồ ạt, kém chất lượng”; tạo điều kiện thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp trong việc thực hiện các yêu cầu công chứng đã góp phần giảm thiểu tranh chấp, khiếu kiện, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.

Để phù hợp với Luật Quy hoạch và bảo đảm đúng với chủ trương xã hội hóa hoạt động công chứng., ngày 15/6/2018, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 11 Luật có liên quan đến quy hoạch, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2019. Điều 2 của Luật này sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật công chứng bãi bỏ các quy định có liên quan đến Quy hoạch tổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng đến năm 2020.

Tuy nhiên, việc phát triển tổ chức hành nghề chứng vẫn cần được Nhà nước kiểm soát chặt chẽ, có kế hoạch phát triển phù hợp; giám sát kỹ điều kiện, tiêu chuẩn đầu vào vì: Công chứng là hoạt động dịch vụ công do Nhà nước ủy nhiệm (Điều 3, Luật Công chứng); các công chứng viên được Nhà nước bổ nhiệm để công chứng các hợp đồng, giao dịch thực chất là thực hiện quyền lực công do Nhà nước ủy nhiệm nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên tham gia hợp đồng, giao dịch. Đây là bản chất nghề nghiệp của các tổ chức công chứng. Tổ chức công chứng được thành lập phải bảo đảm uy tín, chất lượng, vì việc công chứng hợp đồng giao dịch liên quan chặt chẽ đến bảo đảm quyền, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, trật tự an toàn xã hội. Do vậy, việc phát triển các tổ chức hành nghề công chứng phải tuân theo các tiêu chí chặt chẽ mà không thể phát triển tràn lan, ồ ạt, tập trung tại một địa bàn trong khi các địa bàn khác lại không có tổ chức hành nghề công chứng dẫn đến việc người dân phải đi xa để thực hiện việc công chứng. Việc bỏ biện pháp quản lý nhà nước bằng “quy hoạch” cần phải có biện pháp quản lý khác thay thế để bảo đảm chất lượng hoạt động công chứng. Việc ban hành các “tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập Văn phòng công chứng” theo quy định tại Điều 70 Luật công là biện pháp để kiểm soát chặt chẽ việc phát triển các Văn phòng công chứng. Tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập Văn phòng công chứng cần được xác định theo đúng quy định của luật để tránh sự phát triển tràn lan, hình thành các tổ chức công chứng kém chất lượng, gây mất an toàn cho các hợp đồng, giao dịch dân sự, thương mại và ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế.

Để phù hợp với Luật Quy hoạch, bảo đảm đúng với chủ trương xã hội hóa hoạt động công chứng và thực hiện đúng quy định của Luật Công chứng thỉ Ủy Ban nhân dân các tỉnh cần có kế hoạch rà soát, sắp xếp, phát triển tổ chức hành nghề công chứng, công chứng viên phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp với nhu cầu công chứng của từng địa bàn cấp huyện, bảo đảm tổ chức hành nghề công chứng phát triển gắn với địa bàn dân cư, đáp ứng đầy đủ nhu cầu công chứng các hợp đồng, giao dịch của người dân, doanh nghiệp và các cá nhân, tổ chức khác trong xã hội; tránh việc phát triển các tổ chức hành nghề công chứng tràn lan, thiếu sự quản lý, điều tiết của nhà nước, phát triển tập trung nhiều tổ chức hành nghề công chứng trên một khu vực ; bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ và hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng trong điều kiện không còn Quy hoạch công chứng; áp dụng tiêu chí và các điều kiện theo quy định của Luật công chứng và pháp luật khác có liên quan để cho phép thành lập Văn phòng công chứng bảo đảm chất lượng.

Nội dung Tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập Văn phòng công chứng bảo đảm phù hợp với Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật công chứng và các văn bản pháp luật có liên quan. Các Tiêu chí bảo đảm minh bạch, khách quan, công bằng, lựa chọn được những hồ sơ tốt nhất để cho phép thành lập.  Các Văn phòng được thành lập và đi vào hoạt động có đội ngũ công chứng viên đáp ứng yêu cầu, ổn định, bảo đảm chất lượng của hoạt động công chứng.

Ở Quảng Bình, sở Tư pháp đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh  tổ chức thực hiện, triển khai có hiệu quả Luật Công chứng và quy hoach tổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn. Hiện nay, đã có 07 Tổ chức hành nghề công chứng hoạt động trên 05 địa bàn cấp huyện, đó là thành phố Đồng Hới, thị xã Ba Đồn và các huyện Lệ Thủy, Quảng Ninh và Bố Trạch, còn các huyện: Quảng Trạch, Tuyên Hóa và Minh Hóa chưa có Tổ chức hành nghề công chứng. Hoạt động công chứng đã tạo điều kiện thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp trong việc thực hiện các yêu cầu công chứng, góp phần giảm thiểu tranh chấp, khiếu kiện, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.