Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Lao động… Đặc biệt, ngày 28 tháng 5 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 66/2008/NĐ-CP về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp (viết tắt là Nghị định số 66/2008/NĐ-CP), đây có thể xem như “món quà” mà Nhà nước dành cho doanh nghiệp, là cơ sở pháp lý quan trọng để các cấp, các ngành, các địa phương thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp,

Ngày 09 tháng 12 năm 2008, UBND tỉnh Quảng Bình ban hành Quyết định số 3219/QĐ-UBND về ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị định số 66/2008/NĐ-CP của Chính phủ về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình. Kế hoạch đã quy định cụ thể nội dung, thời gian, hình thức và trách nhiệm của các ngành, các cấp trong việc hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Qua hơn 7 năm thực hiện Nghị định số 66/2008/NĐ-CP, công tác hộ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đã có những chuyển biến tích cực, thu được nhiều kết quả đáng kể.

Đối với việc xây dựng và khai thác các cơ sở dữ liệu pháp luật phục vụ hoạt động của doanh nghiệp, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình đã xây dựng trang thông tin điện tử của tỉnh, trong đó có chuyên trang hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp bao gồm các nội dung như: Giới thiệu các chính sách pháp luật mới của Trung ương, của tỉnh dành cho doanh nghiệp. Các bài viết nghiên cứu, trao đổi nghiệp vụ, giải quyết những vướng mắc trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành cấp tỉnh, cơ quan trung ương đóng trên địa bàn và UBND cấp huyện lập Trang Thông tin điện tử cho cơ quan, đơn vị mình. Đến nay, đã có 37 sở, ban, ngành và địa phương xây dựng Trang Thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị mình, trong đó có chuyên mục hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp như: Sở Tư pháp xây dựng mục hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên Trang Thông tin điện tử của Sở; Cục Hải quan tỉnh ngoài mục xây dựng, khai thác tủ sách pháp luật đơn vị còn đăng ký mục về dịch vụ trang cơ sở dữ liệu Luật Việt Nam nhằm đăng tải kịp thời, đầy đủ các văn bản pháp luật mới liên quan đến chế độ chính sách hàng hóa, quy trình thủ tục hải quan, tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp nắm bắt… Công tác xây dựng tài liệu giới thiệu, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật, các sở, ban, ngành và các huyện, thị xã, thành phố đã tích cực xây dựng các loại tài liệu để giới thiệu, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật cho các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan và các doanh nghiệp. Hơn 7 năm đã phát hành 42 số Bản tin thường kỳ với 35.000 cuốn, trong đó có nhiều nội dung liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Đặc biệt, đã ban hành 01 số Bản tin Tư pháp số chuyên đề về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp với 1.500 cuốn; thực hiện 84 Chuyên mục Pháp luật và Đời sống, biên soạn, phát hành tài liệu, giới thiệu văn bản quy phạm pháp luật do Trung ương và địa phương ban hành liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp; in ấn, phát hành 500 sổ tay tìm hiểu pháp luật về kiểm tra sau thông quan để cấp phát cho doanh nghiệp, người dân và người khai hải quan trên địa bàn; biên soạn và phát hành 152.000 sách bỏ túi; cung cấp 26.761 tài liệu liên quan đến các thủ tục hành chính thuế như hướng dẫn khai, đăng ký mã số thuế thu nhập cá nhân và quyết toán thuế thu nhập cá nhân qua mạng, các mẫu biểu đăng ký giảm trừ gia cảnh và các biểu mẫu liên quan khác, tài liệu hỗ trợ, hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện kê khai thuế qua mạng; in ấn, phát hành 270.000 tờ gấp có nội dung về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp; đã đăng tải 164 tin bài chính sách pháp luật thuế được đăng trên Báo Quảng Bình, Tạp chí sinh hoạt chi bộ, Bản tin Tư pháp, Bản tin địa phương và hơn 168 bản tin được phát trên đài phát thanh huyện, thành phố.

Công tác Bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp, trong hơn 7 năm qua đã tổ chức 1.320 hội nghị bồi dưỡng kiến thức pháp luật với 107.285 lượt người tham dự, đối tượng là các doanh nghiệp trên địa bàn, báo cáo viên, cán bộ pháp chế. Đặc biệt, UBND tỉnh đã tổ chức 01 hội nghị bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho gần 150 đại biểu đại diện cho các doanh nghiệp trên địa bàn, các báo cáo viên, cán bộ pháp chế với chuyên đề "Rủi ro trong nền kinh tế thị trường và những giải pháp doanh nghiệp cần biết'; 17 hội nghị, tọa đàm về thực trạng triển khai pháp luật về hải quan, pháp luật về kinh doanh bất động sản trên địa bàn tỉnh, thực tiễn thi hành pháp luật về bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh, quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp được quy định trong Hiến pháp và pháp luật, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; 106 cuộc đối thoại doanh nghiệp nhằm giải đáp, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp về chính sách pháp luật thuế.

Việc giải đáp pháp luật cho doanh nghiệp, các doanh nghiệp có nhu cầu giải đáp pháp luật đều được các cơ quan liên quan tiếp nhận và giải đáp kịp thời, nhanh chóng. Việc giải đáp pháp luật được thực hiện thông qua nhiều hình thức như: tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp, giải đáp bằng văn bản, qua điện thoại, mạng internet. Kết quả hơn 07 năm đã tiến hành giải đáp pháp luật cho 24.460 lượt yêu cầu trong đó: Giải đáp qua điện thoại: 12.411 lượt; Giải đáp bằng văn bản: 281 lượt; Giải đáp trực tiếp: 9.683 lượt; Tư vấn hỗ trợ trực tiếp tại doanh nghiệp: 85 lượt; Giải đáp trên phương tiện thông tin đại chúng: 2.000 lượt.

Việc tiếp nhận kiến nghị của doanh nghiệp và hoàn thiện pháp luật, các ý kiến trao đổi, kiến nghị của doanh nghiệp qua các buổi đối thoại trực tiếp, các buổi tập huấn, bồi dưỡng được các cơ quan có liên quan tiếp nhận, giải đáp kịp thời, đúng thẩm quyền. Các ý kiến phản hồi, kiến nghị của doanh nghiệp được xem xét tiếp thu trình cấp có thẩm quyền để sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. UBND tỉnh đã tiếp nhận ý kiến của các doanh nghiệp và tham mưu sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới đối với các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của HĐND, UBND tỉnh.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình thời gian qua vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, bất cập như:

Nhận thức của nhiều doanh nghiệp đối với vai trò của pháp luật đối với hoạt động kinh doanh đang còn hạn chế; Kinh phí cấp cho công tác hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp ở các cơ quan, đơn vị, địa phương còn ít, thậm chí có địa phương đơn vị không bố trí kinh phí cho công tác này; việc thực hiện giải đáp vướng mắc và hướng dẫn các doanh nghiệp có khi còn chưa kịp thời, chưa đáp ứng được sự kỳ vọng của các doanh nghiệp; đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp chủ yếu là kiêm nhiệm, thời gian dành cho công tác này đang còn hạn chế. Bên cạnh đó, chế độ cho nguời làm nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp chưa có; sự phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành, địa phương trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp chưa được chặt chẽ, thường xuyên. Nhận thức và ý thức trách nhiệm của một số sở, ban, ngành, đoàn thể và địa phương về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp chưa đúng mức, thậm chí có ý kiến còn cho rằng đây là trách nhiệm của cơ quan Tư pháp, do vậy chưa có sự đầu tư, quan tâm đến công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Để công tác hỗ trợ pháp lý trên địa bàn tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới đạt kết quả tốt, theo chúng tôi cần thực hiện tốt những nội dung sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật nói chung, pháp luật về kinh doanh nói riêng cho các chủ doanh nghiệp và nguời lao động trong các doanh nghiệp.

Hiện nay, một số chủ doanh nghiệp, nguời lao động trong các doanh nghiệp chưa nhận thức đúng vị trí, vai trò của pháp luật cũng như công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp đối với sản xuất kinh doanh. Có doanh nghiệp còn cho rằng pháp luật là do Nhà nước tự đặt ra, là công cụ để nhà nước đặt ra để “trói buộc” doanh nghiệp, do vậy để “cởi trói” thì phải “chạy chọt” còn dù có giỏi pháp luật cũng không thể làm được. Với cách nghỉ đó cho nên rất ít doanh nghiệp tập trung, đầu tư để tìm hiểu pháp luật. Chỉ khi nào có tranh chấp xảy ra hoặc khi gặp rắc rối trong sản xuất kinh doanh … thì mới tìm luật sư hoặc tư vấn viên pháp luật để nhờ giúp đỡ.

Thứ hai, quan tâm xây dựng đội ngũ thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Thời gian qua, với số lượng 67 cán bộ pháp chế, 2.001 báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, 8.775 hòa giải viên, 245 giáo viên dạy môn giáo dục công dân, 35 luật sư và 19 tư vấn viên pháp luật đã giúp các doanh nghiệp, nguời lao động nâng cao kiến thức pháp luật thông qua hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật, tập huấn nghiệp vụ, tư vấn pháp luật qua các phương tiện thông tin đại chúng. Tuy nhiên, hiện nay Quảng Bình có trên 4.700 Doanh nghiệp và chi nhánh doanh nghiệp, với số lượng người thực hiện hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp như trên thì chưa thể đáp ứng nguyện vọng của các doanh nghiệp. Thời gian tới, cần rà soát lại đội ngũ làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, xem xét động viên khuyến khích những nguời có kiến thức pháp luật và kinh nghiệm trong thực tiễn như đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đã nghỉ hưu tham gia hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Đặc biệt cần chú trọng thiết lập mạng lưới tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp tại các địa phương có điều kiện kinh tế –xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn.

Thứ ba, cần tăng cường bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Trong giai đoạn hiện nay, sau khi Quốc hội thông qua bản Hiến pháp năm 2013 thì hàng loạt các văn bản pháp luật cần phải sửa đổi, bổ sung, thay thế cho phù hợp. Do vậy, việc thường xuyên cập nhật các văn bản mới ban hành là một yêu cầu thường xuyên đối với những nguời thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Để công tác tập huấn, bồi dưỡng đạt hiệu quả các cần chú trọng các báo cáo viên là những chuyên gia về lĩnh vực này như đại biểu Quốc hội, Giáo viên Trường Đại học Luật hoặc chuyên gia ở Bộ Tư pháp. Bên cạnh đó. cần tăng cường các buổi tọa đàm, hội thảo khoa học về các chuyên đề chuyên sâu . Thông qua các buổi tọa đàm, hội thảo để các chuyên gia trao đổi những vấn đề phát sinh trong quá trình quản lý nhà nước, trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, từ đó để đưa ra những giải pháp phù hợp.

Thứ tư, thường xuyên tổ chức sơ kết, tổng kết công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiêp.

Thời gian qua việc sơ, tổng kết cũng được các cấp các ngành quan tâm, song chưa được thường xuyên, chưa kịp thời động viên công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Do vậy, thời gian tới cần thường xuyên tiến hành sơ, tổng kết việc thực hiện hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, Qua đó để đánh giá lại những việc đã làm được, chưa làm được, rút ra những nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, từ đó tìm ra giải pháp thích hợp cũng như để khen thưởng những nguời thực hiện tốt công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Để công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong thời gian tới đạt kết quả tốt, bên cạnh sự vào cuộc của các cấp các ngành thì bản thân các doanh nghiệp cần nhận thức đúng về vị trí, vai trò của công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp để có trách nhiệm và tích cực hơn trong công tác này. Có như vậy công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong thời gian tới mới đạt được mục tiêu đã đề ra.