Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp là nhằm định hướng, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, giúp doanh nghiệp hoạt động và phát triển dựa trên một nền tảng pháp lý ổn định, chắc chắn, bền vững, lâu dài. Thông qua công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhằm giúp cho doanh nghiệp nêu cao ý thức tuân thủ pháp luật, thực hiện liêm chính trong kinh doanh; xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức doanh nhân và trách nhiệm với xã hội, với chính quyền; cạnh tranh, liên kết hợp tác lành mạnh; thực hiện quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật. Chủ động trao đổi, phản ánh với các cơ quan quản lý nhà nước về những khó khăn, vướng mắc trong việc tiếp cận các thông tin, tài liệu pháp lý, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các cam kết quốc tế cũng như các quyết định hành chính, hành vi hành chính của cán bộ, công chức, viên chức trong thực thi công vụ.
Những năm qua, hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp đã được các cơ quan, tổ chức, nhất là các cơ quan quản lý nhà nước triển khai thực hiện bằng nhiều hình thức, phương pháp thích hợp, thông qua việc tổ chức hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, phổ biến hướng dẫn các văn bản mới ban hành, giải đáp, tư vấn pháp luật; xây dựng chuyên trang, chuyên mục đăng tải, phát sóng trên báo in, báo hình, báo nói, tạp chí, bản tin, cổng/trang thông tin điện tử. Đã tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nghiên cứu, tiếp cận pháp luật để phục vụ nhu cầu trong sản xuất, kinh doanh, phần nào đã giúp các doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận pháp luật.
Tuy nhiên, với các hình thức hỗ trợ pháp lý nêu trên, thì hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp mới chỉ thể hiện hành động một chiều từ phía cơ quan nhà nước (bên hỗ trợ) mà chưa có sự tương tác trở lại của tổ chức đại diện doanh nghiệp hay của doanh nghiệp (bên được hỗ trợ); nếu có thì cũng chỉ mới ở mức độ, phạm vi nhất định, đối tượng tham gia ít và chủ yếu bằng con đường gián tiếp (khi doanh nghiệp có phản ánh thì gửi đơn, thư đến cơ quan nhà nước; cơ quan nhà nước căn cứ nội dung của đơn, thư có văn bản hồi đáp, trả lời cho doanh nghiệp); vì vậy, hiệu quả và tính thuyết phục chưa cao. Bên cạnh đó, việc xây dựng chương trình, nội dung hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp chủ yếu mang tính chủ quan từ phía cơ quan nhà nước, chưa có sự điều tra, khảo sát từ thực tiễn; thậm chí nhiều nội dung, chương trình chủ yếu là để nêu các thành tích, thuận lợi trong thực thi chính sách mà không đề cập đến những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp hiện đang gặp phải.
Để doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp, người lao động trong doanh nghiệp thực sự tiếp cận các chính sách, văn bản pháp luật, các cam kết quốc tế có hiệu quả thì cần phải có các giải pháp hữu hiệu để hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Một trong các giải pháp đó là cần đa dạng hóa các hình thức hỗ trợ, nhất là việc thay đổi hình thức, cách thức tổ chức bằng việc tổ chức hội nghị đối thoại về các chuyên đề pháp luật nhằm trao đổi kinh nghiệm, giải đáp những vướng mắc pháp lý, khuyến cáo các rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp, người lao động trong doanh nghiệp trong thực thi pháp luật. Việc tổ chức đối thoại có thể thực hiện tại doanh nghiệp với sự tham gia của người lao động trong doanh nghiệp hoặc tại cơ quan quản lý nhà nước có sự tham gia của đại diện các doanh nghiệp, tổ chức đại diện của doanh nghiệp, tùy theo nội dung, mục đích của hội nghị đối thoại.
Nội dung tổ chức đối thoại rất đa dạng, phong phú; có thể là các vấn đề liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp như pháp luật về lao động, thuế, hợp đồng, giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, sở hữu trí tuệ, môi trường, xuất nhập khẩu, khởi nghiệp sáng tạo; các vấn đề về tiếp cận vốn, tín dụng, đất đai, lao động v.v...các vấn đề liên quan đến việc giải quyết thủ tục hành chính cho doanh nghiệp như việc tiếp nhận hồ sơ, thành phần hồ sơ, thời gian giải quyết, việc rút ngắn thời gian giải quyết, thái độ của cán bộ, công chức hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính, các khoản phí, lệ phí có liên quan trong giải quyết thủ tục hành chính v.v.. hay các đạo luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp như: Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đất đai; các đạo luật về thuế, các hiệp định thương mại song phương, đa phương mà Việt Nam đã, đang và sẽ ký kết có tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp, nhằm cung cấp đầy đủ thông tin cho cộng đồng doanh nghiệp về các hiệp định này.
Hoạt động đối thoại với doanh nghiệp là một trong những hình thức cụ thể hóa chỉ đạo của Chính phủ trong Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020, Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP ngày 06/02/2017 về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2017, định hướng đến năm 2020. Qua đối thoại, giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp, tổ chức đại diện cho doanh nghiệp sẽ trực tiếp trao đổi thông tin toàn diện về tình hình thi hành pháp luật, tình hình sản xuất kinh doanh cũng như những khó khăn, vướng mắc gặp phải từ cả phía cơ quan quản lý nhà nước và từ phía doanh nghiệp. Thông qua đó, giúp cho cơ quan quản lý nhà nước nâng cao hiệu quả của công tác xây dựng, thẩm định, góp ý chương trình ban hành văn bản QPPL, dự thảo văn bản QPPL, kiểm tra, rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành văn bản QPPL, nhất là các văn bản QPPL điều chỉnh trong lĩnh vực dân dự, kinh tế.
Đối với doanh nghiệp đây là điều kiện để giúp doanh nghiệp tiếp cận hệ thống chính sách, văn bản QPPL phục vụ cho việc đàm phán, ký kết, thực hiện hợp đồng, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Đồng thời, là diễn đàn, là cơ hội để doanh nghiệp “trải lòng” phản ánh những khó khăn, vướng mắc mà họ đang gặp phải và họ sẽ có cơ hội nhận được câu trả lời, giải đáp trực tiếp từ phía cơ quan nhà nước, thậm chí là những quyết định, chỉ đạo ngay từ cơ quan, người có thẩm quyền. Đặc biệt, qua hoạt động đối thoại, các cơ quan nhà nước sẽ trực tiếp được nghe cộng đồng doanh nghiệp trực tiếp phản ánh về kết quả thực thi pháp luật thông qua việc giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp cũng như các hành vi hành chính của cán bộ, công chức, viên chức trong thực thi nhiệm vụ, công vụ từ đó có các biện pháp chấn chỉnh, xử lý giúp cho việc xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, công khai, minh bạch như tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đó là xây dựng một Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ Nhân dân.
Nhật Tân