Chi tiết tin - Sở Tư pháp
Tìm hiểu các quy định về xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền dân sự trong Bộ luật Dân sự 2015
So với Bộ luật Dân sự (BLDS) 2005, BLDS 2015 bổ sung Chương II “Xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền dân sự”. Nội dung chương này quy định về giới hạn việc thực hiện quyền dân sự, cơ chế pháp lý về thực hiện, bảo vệ quyền dân sự, trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc bảo vệ quyền dân sự.
Theo đó: Về căn cứ xác lập quyền dân sự so với BLDS 2005 thì BLDS 2015 được quy định lại, trong đó, có một số căn cứ được sửa đổi, bổ sung. Cụ thể quyền dân sự được xác lập từ các căn cứ sau: Hợp đồng; hành vi pháp lý đơn phương; quyết định của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền khác theo quy định của luật; kết quả của lao động, sản xuất, kinh doanh; kết quả của hoạt động sáng tạo ra đối tượng quyền sở hữu trí tuệ; chiếm hữu tài sản; sử dụng tài sản, được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật; bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật; thực hiện công việc không có uỷ quyền và căn cứ khác do pháp luật quy định.
Về thực hiện quyền dân sự: Cá nhân, pháp nhân thực hiện quyền dân sự theo ý chí của mình, không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự và không được lạm dụng quyền dân sự của mình gây thiệt hại cho người khác, để vi phạm nghĩa vụ của mình hoặc thực hiện mục đích khác trái pháp luật. Trường hợp cá nhân, pháp nhân không tuân thủ quy định thì Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác căn cứ vào tính chất, hậu quả của hành vi vi phạm mà có thể không bảo vệ một phần hoặc toàn bộ quyền của họ, buộc bồi thường nếu gây thiệt hại và có thể áp dụng chế tài khác do luật quy định. Việc cá nhân, pháp nhân không thực hiện quyền dân sự của mình không phải là căn cứ làm chấm dứt quyền, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Về các phương thức bảo vệ quyền dân sự: Trước đây, nội dung của phương thức bảo vệ quyền dân sự này được quy định trong nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ quyền dân sự, nay được tách ra thành phương thức bảo vệ quyền dân sự. cụ thể là: Khi quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân bị xâm phạm thì chủ thể đó có quyền tự bảo vệ theo quy định của BLDS 2015, luật khác có liên quan hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền: Công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền dân sự của mình; buộc chấm dứt hành vi xâm phạm; buộc xin lỗi, cải chính công khai; buộc thực hiện nghĩa vụ; buộc bồi thường thiệt hại; hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền; yêu cầu khác theo quy định của luật.
Để thống nhất trong điều chỉnh pháp luật về phương thức bảo vệ quyền và để tạo cơ chế pháp lý cho cá nhân, pháp nhân lựa chọn phương thức bảo vệ quyền dân sự, BLDS 2015 quy định cụ thể hơn, khi quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân bị xâm phạm thì chủ thể đó có quyền tự bảo vệ theo quy định của BLDS, luật khác có liên quan hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của luật, trong đó: Trường hợp cá nhân, pháp nhân lựa chọn phương thức tự bảo vệ quyền dân sự thì việc tự bảo vệ quyền phải phù hợp với tính chất, mức độ xâm phạm đến quyền dân sự đó và không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự; cá nhân, pháp nhân có quyền dân sự bị xâm phạm được bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
Các vấn đề về tự bảo vệ quyền dân sự; bồi thường thiệt hại; bảo vệ quyền dân sự thông qua cơ quan có thẩm quyền và hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền là những nội dung hoàn toàn mới tại Bộ luật dân sự 2015. Cụ thể là:
Việc tự bảo vệ quyền dân sự phải phù hợp với tính chất, mức độ xâm phạm đến quyền dân sự đó và không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự.
Về bồi thường thiệt hại: Cá nhân, pháp nhân có quyền dân sự bị xâm phạm được bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
Về bảo vệ quyền dân sự thông qua cơ quan có thẩm quyền: Để bảo đảm quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân được bảo vệ kịp thời, phát huy vai trò bảo vệ công lý của Tòa án, phát huy trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền khác trước người dân, Bộ luật bổ sung quy định trách nhiệm của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền khác trong việc tôn trọng, bảo vệ quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân. Theo đó, trường hợp quyền dân sự bị xâm phạm hoặc có tranh chấp thì việc bảo vệ quyền được thực hiện theo pháp luật tố tụng tại Tòa án hoặc trọng tài; việc bảo vệ quyền dân sự theo thủ tục hành chính được thực hiện trong trường hợp luật quy định; quyết định giải quyết vụ việc theo thủ tục hành chính có thể được xem xét lại tại Tòa án; Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác có quyền hủy quyết định cá biệt của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền trái pháp luật xâm phạm đến quyền dân sự cá nhân, pháp nhân.
Đặc biệt, Bộ luật quy định Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự với lý do chưa có điều luật để áp dụng. Trường hợp này nếu không có tập quán và không áp dụng được tương tự pháp luật thì Tòa án vận dụng nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ, lẽ công bằng để giải quyết.
Về hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền: Khi giải quyết yêu cầu bảo vệ quyền dân sự, Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác có quyền hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền. Trường hợp quyết định cá biệt bị hủy thì quyền dân sự bị xâm phạm được khôi phục và có thể được bảo vệ bằng các phương thức bảo vệ quyền dân sự đã nêu trên.
Luật gia: Trần Lê
More
- Một số chính sách mới có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2016 (05/09/2016)
- Một số chính sách mới có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2016 (05/09/2016)
- Một số chính sách mới về xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2016 (09/08/2016)
- Những điểm mới của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (02/08/2016)
- Những điểm mới về thủ tục giải quyết vụ án tại toà án cấp sơ thẩm trong Bộ Luật Tố Tụng Dân sự (18/07/2016)
- Các Luật, Bộ luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2016 (23/05/2016)
- Một số chính sách mới có hiệu lực thi hành từ ngày 16/6/2016 (15/06/2016)
- Một số chính sách mới có hiệu lực thi hành từ ngày 01/6/2016 (15/06/2016)
- Một số chính sách mới có hiệu lực thi hành từ ngày 16/5/2016 (23/05/2016)
- Một số chính sách mới có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2016 (23/05/2016)









