Qua gần 6 năm thi hành luật, công tác xử lý vi phạm hành chính nói chung đã được các cấp, các ngành đánh giá là cơ bản đi vào nền nếp. Trong đó, đối với việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính nhìn chung được thực hiện đảm bảo trình tự, thủ tục, đúng thẩm quyền, đúng đối tượng, đúng hành vi vi phạm; đảm bảo nhanh chóng, công khai, công bằng, khách quan, kịp thời, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh trật tự, an toàn xã hội của chính quyền cơ sở và nhận được sự đồng tình của đông đảo quần chúng nhân dân. Quá trình áp dụng biện pháp xử lý hành chính đã kết hợp với công tác tuyên truyền giáo dục để người dân nâng cao nhận thức và ý thức tự giác chấp hành pháp luật, góp phần răn đe những trường hợp khác và phòng ngừa vi phạm.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc áp dụng các quy định về biện pháp xử lý hành chính vẫn còn những khó khăn, vướng mắc, bất cập; trong đó, có những khó khăn, bất cập ngay trong chính các điều luật của Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong quá trình triển khai thực hiện và trong sự tương thích giữa quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính với các văn bản luật khác có liên quan. Trong khuôn khổ bài viết này, người viết xin đề cập đến một số vướng mắc, bất cập về sự không tương thích giữa Luật Xử lý vi phạm hành chính với các quy định của Bộ luật Hình sự và Luật Phòng, chống ma túy.

Về sự tương thích giữa các quy định về áp dụng biện pháp xử lý hành chính của Luật Xử lý vi phạm hành chính với các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015. Theo đó, tại Khoản 3, Khoản 5 Điều 90 và Khoản 4 Điều 92, Khoản 1 Điều 94 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định: các đối tượng nếu vi phạm lần thứ hai về các hành vi liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu (trộm cắp, lừa đảo....) thì sẽ bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã phường, thị trấn, đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật Hình sự thì các đối tượng nêu trên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự; chẳng hạn như, tội trộm cắp tài sản (Điều 173 BLHS), tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS), tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (Điều 178),.... nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn tái phạm thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự (không xử lý hành chính như quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính). Như vậy, đối với vấn đề này, các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính với quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 không thống nhất dẫn đến những khó khăn, lúng túng trong quá trình áp dụng pháp luật.

Về áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện, theo quy định tại Khoản 1 Điều 33 Luật Phòng chống ma túy năm 2000 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2008) thì người nghiện ma túy sau khi đã chấp hành xong biện pháp xử lý hành chính đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc còn bị áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện trong thời gian từ 01 đến 02 năm. Trong khi đó, tại Khoản 2 Điều 114 của Luật Xử lý vi phạm hành chính thì người nghiện ma túy sau khi đã chấp hành xong biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc sẽ được Giám đốc Cơ sở cai nghiện bắt buộc cấp Giấy chứng nhận đã chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và trở về địa phương, cộng đồng (không bị áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện). Như vậy, chính sự không thống nhất giữa các quy định của pháp luật về quản lý người sau cai nghiện giữa Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Phòng, chống ma túy đã dẫn đến tình trạng lúng túng trong quá trình áp dụng luật cũng như khó khăn trong quá trình quản lý học viên sau cai nghiện.

Để tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, trong đó có các quy định về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính cần tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ một số nội dung về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Luật Xử lý vi phạm hành chính nhằm giải quyết những khó khăn, bất cập trong công tác áp dụng các biện pháp xử lý hành chính thời gian qua; tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, rõ ràng, minh bạch, đưa công tác này được thực hiện bài bản, thống nhất, hiệu quả. Đảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong công tác áp dụng các biện pháp xử lý hành chính./.