Ngày 27/7 hàng năm thể hiện truyền thống nhân văn sâu sắc của dân tộc, tăng cường ý thức, trách nhiệm, lòng biết ơn, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Phát huy đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", đền ơn đáp nghĩa của dân tộc. Phát huy tinh thần "gia đình cách mạng gương mẫu" góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế. Cũng nhằm phản ánh sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước, nhân dân với những gia đình, cá nhân có công với Nước, vì Tổ Quốc. Qua đó, nhằm phát huy tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, tinh thần cách mạng và niềm tin vào sự nghiệp cách mạng mà Bác Hồ và Đảng ta đã lựa chọn, lãnh đạo. Cũng thông qua đó nhằm động viên và phát huy truyền thống cách mạng trong công cuộc đổi mới đất nước. Góp phần tăng thêm tiềm lực cách mạng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và cơ sở để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần chống lại thủ đoạn của các thế lực thù địch nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, bôi nhọ quá khứ hào hùng của dân tộc. Quan tâm chăm sóc, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng là chủ trương, quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta, là đạo lý truyền thống của dân tộc ta. Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng và tổ chức vận động toàn dân tích cực tham gia các phong trào "Đền ơn đáp nghĩa", "Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng". Nhiều chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về ưu đãi đối với người có công đã được ban hành; đối tượng hưởng chính sách ưu đãi được mở rộng, các chế độ ưu đãi từng bước được bổ sung, hoàn thiện, thể hiện sự trân trọng, biết ơn, chăm lo của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta.
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã chỉ rõ: "Thực hiện tốt chính sách đối với người và gia đình có công với nước". Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng cũng nhấn mạnh: "Thực hiện tốt chính sách chăm sóc người có công trên cơ sở huy động mọi nguồn lực xã hội kết hợp với nguồn lực của Nhà nước; bảo đảm người có công có mức sống từ trung bình trở lên". Ban Bí thư Trung ương Đảng cũng đã ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 14/12/2006 của về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác thương binh, liệt sĩ, người có công và phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”. Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg ngày 26/4/2013 hỗ trợ người có công với cách mạng về nhà ở; Chỉ thị số 23/CT-TTg ngày 27/10/2013 của Thủ tướng Chính phủ về tổng rà soat việc thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng trong hai năm 2014 – 2015; Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 25 tháng 01 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chỉ đạo thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng...
Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2005, được sửa đổi, bổ sung bởi Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, năm 2007; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2012 đã quy định về đối tượng, phạm vi, điều kiện, tiêu chuẩn, các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của họ; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện chính sách, chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của họ. Theo đó, đối tượng hưởng chế độ ưu đãi quy định tại Pháp lệnh bao gồm: (1) Người có công với cách mạng: Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945; Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; Liệt sĩ; Bà mẹ Việt Nam anh hùng; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến; Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; Bệnh binh; Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học; Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày; Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế; Người có công giúp đỡ cách mạng. (2) Thân nhân của những người nêu trên. Các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của họ được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Hàng năm Nhà nước dành phần ngân sách bảo đảm thực hiện các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của họ.Người có công với cách mạng và thân nhân được Nhà nước, xã hội quan tâm chăm sóc, giúp đỡ và tuỳ từng đối tượng được hưởng các chế độ ưu đãi sau đây: Trợ cấp hàng tháng, phụ cấp hàng tháng, trợ cấp một lần; Bảo hiểm y tế; Điều dưỡng phục hồi sức khỏe;. Nhà nước có chính sách hỗ trợ người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ có khó khăn về nhà ở và huy động sự tham gia của xã hội, gia đình người có công với cách mạng; Được ưu tiên trong tuyển sinh, tạo việc làm; được hỗ trợ để theo học tại cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân đến trình độ đại học.
Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” năm 1994, được sửa đổi, bổ sung bởi Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” năm 2013 đã Quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” để tặng hoặc truy tặng những bà mẹ có nhiều cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế, bao gồm các bà mẹ :(1)Có 2 con trở lên là liệt sĩ; (2) Chỉ có 2 con mà 1 con là liệt sĩ và 1 con là thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;(3). Chỉ có 1 con mà người con đó là liệt sĩ; (4) Có 1 con là liệt sĩ và có chồng hoặc bản thân là liệt sĩ;(5) Có 1 con là liệt sĩ và bản thân là thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. Người được tặng hoặc truy tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” được tặng Bằng, Huy hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” và được hưởng các chế độ ưu đãi: Được tổ chức lễ tặng hoặc truy tặng; Được hưởng khoản tiền một lần và được hưởng chế độ ưu đãi theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng; Khi từ trần được tổ chức lễ tang trang trọng; Kinh phí tổ chức lễ tặng hoặc truy tặng, tổ chức lễ tang do Nhà nước bảo đảm.
Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã quy định những người sau đây được trợ giúp pháp lý mà không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác; tự mình hoặc thông qua người thân thích, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác yêu cầu trợ giúp pháp lý và thực hiện các quyền khác khi được trợ giúp pháp lý theo quy định: (1)Người có công với cách mạng; (2) Người thuộc một trong các trường hợp sau đây có khó khăn về tài chính: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ.
Thực hiện các chủ trương, chính sách và quy định trên, thời gian qua ở tỉnh Quảng Bình đã đồng loạt triển khai nhiều hoạt động, nhiều giải pháp, từ việc tuyên truyền, phổ biến, quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước đối với người có công và thân nhân người có công, đến việc rà soát lập danh sách từng trường hợp và có biện pháp cụ thể giải quyết hoặc đề xuất cấp trên theo thẩm quyền giải quyết những trường hợp chưa được hưởng hoặc hưởng chưa đầy đủ chế độ ưu đãi, bảo đảm tất cả người có công với cách mạng được thụ hưởng các chế độ ưu đãi của Đảng, Nhà nước và quy định của pháp luật. Các cấp ủy Đảng chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể chính trị - xã hội đã phối hợp chặt chẽ trong tổ chức thực hiện tốt công tác chăm sóc thương, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công cách mạng; nắm chắc tình hình đời sống, đề ra giải pháp thiết thực, hiệu quả nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người có công, phấn đấu trên địa bàn tỉnh không còn gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công thuộc diện hộ nghèo. Thực hiện kịp thời, đúng chế độ trợ cấp, phụ cấp, chăm sóc sức khoẻ; thực hiện chính sách về giáo dục, đào tạo; đẩy mạnh tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ; xây dựng và tu bổ, tôn tạo nghĩa trang liệt sĩ, tạo điều kiện thuận lợi để gia đình liệt sĩ thăm viếng phần mộ liệt sĩ tại các nghĩa trang. Bố trí nguồn vốn để thực hiện chính sách hỗ trợ đầu tư nâng cấp các cơ sở nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công, các công trình ghi công liệt sĩ trên địa bàn tỉnh; đề xuất phương án bố trí vốn ngân sách để tiếp tục thực hiện chủ trương về hỗ trợ nhà ở đối với người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh . Tiếp tục nghiên cứu các vấn đề tồn tại, vướng mắc, phát sinh liên quan đến chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng để đề xuất điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện các chế độ chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng cho phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Hướng dẫn, đôn đốc việc hoàn thiện các thủ tục xét tặng hoặc truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” theo đúng quy định của pháp luật. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giải quyết nhanh, đúng quy định chế độ, chính sách liên quan; kịp thời chấn chỉnh những sai sót; kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động, chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác lao động - thương binh và xã hội; khuyến khích và động viên ý thức tự vươn lên của các gia đình chính sách người có công trong phát triển kinh tế thông qua qua chương trình, dự án như vay vốn sản xuất, tạo việc làm, hỗ trợ nghề nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người có công tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội…UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2239/QĐ-UBND ngày 12 tháng 8 năm 2015 về việc công bố thủ tục hành chính trong lĩnh vực Chính sách người có công thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và Quyết định số 2556/QĐ-UBND ngày 16 tháng 9 năm 2015 về việc công bố thủ tục hành chính trong lĩnh vực Chính sách người có công áp dụng tại cấp xã trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức khi thực hiện, giải quyết các thủ tục hành chính có liên quan. Công tác giải quyết đơn thư, trả lời chế độ chính sách, kiến nghị, phản ánh của cử tri và tiếp công dân cũng được thực hiện, giải quyết đúng quy định, kịp thời khắc phục những tồn tại, thiếu sót; đồng thời xử lí nghiêm những trường hợp hưởng không đúng chế độ, đảm bảo sự công bằng trong thực hiện chế độ chính sách cho người có công nói riêng và xã hội nói chung. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công, kịp thời uốn nắn, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những việc làm sai trái, tiêu cực trong thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng trên địa bàn; đình chỉ kịp thời khi phát hiện sai phạm để ngăn ngừa thất thoát ngân sách Nhà nước, thu hồi số tiền đối tượng hưởng sai quy định khi có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Khẩn trương giải quyết hồ sơ đề nghị xác nhận liệt sĩ, thương binh còn tồn đọng. Nêu gương các điển hình người có công tiêu biểu vượt khó trong lao động sản xuất và học tập, những cá nhân, gia đình người có công có nhiều đóng góp đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội để nhân rộng mô hình. Kịp thời biểu dương, khen thưởng cá nhân và gia đình người có công với cách mạng gương mẫu trong thực hiện chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tham gia tích cực các phong trào đền ơn đáp nghĩa ở địa phương, cơ sở, những gương vượt khó vươn lên làm giàu gắn với cuộc vận động “ Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.
Cùng với việc thực hiện các chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước, cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể các cấp, các đơn vị quân đội, công an, doanh nghiệp và các cá nhân trong và ngoài tỉnh đã tích cực tham gia các hoạt động phụng dưỡng, hỗ trợ chăm sóc người có công với cách mạng tại địa phương; tham gia các phong trào "Đền ơn đáp nghĩa", "Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng" với nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực, như: Xây nhà tình nghĩa, lập Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, tặng sổ tiết kiệm tình nghĩa, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng, ổn định đời sống thương binh, bệnh binh nặng, chăm sóc bố mẹ liệt sĩ già yếu cô đơn, con liệt sĩ...
Những việc làm đầy trách nhiệm và nghĩa tình đó được sự hưởng ứng và tham gia nhiệt tình của toàn xã hội, trở thành phong trào quần chúng sâu rộng, một nét đẹp trong đời sống văn hoá, góp phần quan trọng vào việc củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao tinh thần yêu nước, khơi dậy và bồi đắp những giá trị nhân văn sâu sắc. Với ý chí tự lực, tự cường, nhiều thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công đã vượt lên thương tật, khó khăn, hoà mình vào cuộc sống, tiếp tục cống hiến sức lực, trí tuệ, nêu những tấm gương sáng trong lao động, sản xuất, công tác, chiến đấu, học tập, góp phần bảo vệ và xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh./.

Minh Hương