Bắt đầu từ Đại hội VI (12-1986), nền kinh tế nhiều thành phần đã được đề cập chính thức trong văn kiện của Đại hội: “Cần sửa đổi, bổ sung và công bố rộng rãi chính sách nhất quán đối với các thành phần kinh tế...” và  “cần có chính sách sử dụng và cải tạo đúng đắn các thành phần kinh tế khác”.  Nghị quyết số 10-NQ/TW, ngày 5-4-1988, của Bộ Chính trị khóa VI, xác định hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ, mở đường cho những bước đột phá mạnh hơn sau này. Tiếp đến các Đại hội VII (6-1991), Đại hội VIII (6-1996), Đại hội IX (1-2001), Đại hội X (4-2006), Đại hội XI (1-2011) của Đảng tiếp tục khẳng định về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nước ta.

Đại hội XII (1-2016) khẳng định mạnh mẽ, dứt khoát hơn khi coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Văn kiện Đại hội XII nhấn mạnh việc: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp. Khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và tư nhân góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước”. Đặc biệt, tại Hội nghị lần thứ 5 BCHTW Đảng khóa XII, nếu như Nghị quyết số 12-NQ/TW xác định: Doanh nghiệp nhà nước là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Doanh nghiệp nhà nước tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu; những địa bàn quan trọng và quốc phòng, an ninh; những lĩnh vực mà doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư, thì Nghị quyết số 10-NQ/TW ghi nhận: Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng để phát triển kinh tế. Kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nòng cốt để phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ. Khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển nhanh, bền vững, đa dạng với tốc độ tăng trưởng cao cả về số lượng, quy mô, chất lượng và tỉ trọng đóng góp trong GDP.

Mặc dù đến Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001), Hiến pháp của những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới đất nước do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (năm 1986) đề ra và để thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 mới quy định "Công dân có quyền tự do kinh doanh theo quy định pháp luật"  và Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; cơ cấu kinh tế nhiều thành phần với các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu toàn dân, tập thể, sở hữu tư nhân, trong đó sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể là nền tảng. Tuy nhiên, ngày 21 tháng 12 năm 1990, Quốc hội khoá VIII, kỳ họp thứ 8 đã thông qua Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật có hiệu lực kể từ ngày 15 tháng 4 năm 1991 (được sửa đổi, bổ sung ngày 22 tháng 06 năm 1994 ). Theo đó, Nhà nước công nhận sự tồn tại lâu dài và phát triển của doanh nghiệp tư nhân, thừa nhận sự bình đẳng trước pháp luật của doanh nghiệp tư nhân với các doanh nghiệp khác và tính sinh lợi hợp pháp của việc kinh doanh.Trong khuôn khổ pháp luật, chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền tự do kinh doanh và chủ động trong mọi hoạt động kinh doanh. Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền lựa chọn ngành, nghề, quy mô kinh doanh; lựa chọn hình thức và cách thức vay vốn; lựa chọn khách hàng, trực tiếp giao dịch, ký kết hợp đồng với khách hàng; tuyển dụng và thuê mướn lao động theo yêu cầu kinh doanh; sử dụng ngoại tệ thu được; quyết định việc sử dụng phần thu nhập còn lại; chủ động trong các hoạt động kinh doanh đã đăng ký. Ngày 12 tháng 6 năm 1999, Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 5 thông qua Luật Doanh nghiệp (Luật này có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2000) thay thế Luật công ty, Luật doanh nghiệp tư nhân ngày 21 tháng 12 năm 1990 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật công ty, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật doanh nghiệp tư nhân ngày 22 tháng 6 năm 1994, Luật Doanh nghiệp năm 2005, Luật Doanh nghiệp năm 2015 trong đó doanh nghiệp tư nhân được quy định tại một chương riêng của Luật.

Để kinh tế tư nhân được hỗ trợ và không ngừng phát triển cần thực hiện một số nội dung sau:

Thứ nhất, mỗi cấp, mỗi ngành và mỗi cán bộ, đảng viên theo chức năng và nhiệm vụ khẩn trương xây dựng và triển khai thực hiện hiệu quả chương trình hành động triển khai các Nghị quyết của Đảng nói về doanh nghiệp và doanh nghiệp tư nhân, Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật gắn với thực tiễn của ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương. Cần tiếp tục tuyên truyền, phổ biến, quán triệt các nội dung cơ bản của các nghị quyết của Đảng về kinh tế tư nhân, giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên nhận thức sâu sắc về vai trò, vị trí của doanh nghiệp tư nhân, xóa bỏ các rào cản, định kiến, cách nhìn nhận thiên lệch, phiến diện đối với doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên cũng không quá đề cao, tô hồng vai trò của kinh tế tư nhân mà cần phải khách quan, công bằng, đặt đúng vị trí của doanh nghiệp tư nhân trong sự kết nối, liên hoàn như “kiềng ba chân” trong tổng thể: Kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nòng cốt để phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ.  Quá trình tuyên truyền, phổ biến, tổ chức thực hiện phải quán triệt, nhấn mạnh và giữ vững quan điểm: Doanh nghiệp nhà nước là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước, Doanh nghiệp nhà nước tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu; những địa bàn quan trọng và quốc phòng, an ninh; những lĩnh vực mà doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư; Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng để phát triển kinh tế. Từ đó xác định trách nhiệm, nghĩa vụ của mình, tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động; phát huy trí tuệ tập thể, huy động mọi nguồn lực của xã hội, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong chỉ đạo thực hiện. Thực hiện tốt phương châm: kiên quyết, kiên trì thực hiện Nghị quyết, làm thực chất và kịp thời khắc phục những biểu hiện làm chiếu lệ, qua loa, đại khái, hình thức, đối phó. Tiếp tục hoàn thiện, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của toàn hệ thống chính trị. Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng trên mọi lĩnh vực.

Hai là, bên cạnh tiếp tục thực hiện nghiêm túc Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành, cần tiếp tục rà soát, hệ thống hóa, kiến nghị sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy định để sửa đổi, bổ sung, thay thế và thể chế  hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW hội nghị lần thứ 5 BCHTW Đảng khóa XII, nhất là rà soát các quy định trong lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, pháp luật về sở hữu, quyền tự do kinh doanh, về tài chính công, thuế, tài nguyên môi trường, bảo vệ người tiêu dùng, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; xóa bỏ các quy định phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, giữa doanh nghiệp trong lĩnh vực này và doanh nghiệp trong lĩnh vực khác. Lấy doanh nghiệp là đối tượng phục vụ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh và phát triển để xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện những quy định của pháp luật liên quan đến doanh nghiệp. Thực hiện tốt cơ chế đối thoại, tham vấn ý kiến của doanh nhân trong quá trình xây dựng, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, phát triển kinh tế vùng và địa phương. Ban hành và thực hiện nghiêm túc  Kế hoạch thực hiện  Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được Quốc hội khóa khóa XIV  kỳ  họp thứ 3 thông qua ngày 12 tháng 6 năm 2017 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01.01.2018. Trong đó, tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp, bảo đảm chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân một cách thực chất, thông qua các chính sách hỗ trợ lãi suất, ưu đãi thuế, đất đai, giải phóng mặt bằng… Nâng cao chất lượng công tác góp ý, thẩm định và kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc ban hành quy định về Điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính đúng thẩm quyền, thực sự cần thiết, hợp lý, minh bạch. Các văn bản quy phạm pháp luật ban hành phải đáp ứng các yêu cầu là: Thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng, vừa đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, vừa phù hợp với điều kiện, đặc điểm, tình hình kinh tế- xã hội của tỉnh, được đa số nhân dân tham gia, đồng tình và có tính khả thi.

Ba là, tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính; thực hiện nghiêm túc, thực chất Nghị quyết 19-2017/NQ-CP ngày 06/02/2017của Chính phủ về tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2017, định hướng đến năm 2020 và Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2020. Thực hiện công khai, minh bạch các định hướng, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các chính sách hỗ trợ một cách thực chất, không hô hào hình thức hay làm chiếu lệ để định hướng, giúp cho cho doanh nhân, doanh nghiệp đầu tư theo quy hoạch, kế hoạch phát triển và bảo đảm quyền lợi đầu tư, giảm rủi ro kinh doanh cho doanh nhân. Tạo điều kiện để các doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng các nguồn lực phát triển, nhất là trong việc thực hiện các dự án, công trình theo hình thức hợp tác công - tư. Khuyến khích tư nhân góp vốn vào các doanh nghiệp nhà nước. Thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp lớn, có hiệu quả và sức cạnh tranh cao. Các quy định về điều kiện kinh doanh phải rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng đơn giản hóa khâu tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm. Không hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự, đồng thời xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm pháp luật.

Bốn là, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò, tôn vinh sự cống hiến của đội ngũ doanh nhân trong doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp tư nhân nói riêng. Thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Nghị quyết 09-NQ-TW ngày 09 tháng 12 năm 2011của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của Đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc. Hằng năm tổ chức thiết thực, ý nghĩa các hoạt động kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 theo Quyết định số 990/QĐ-TTg ngày 20/9/2004 của Thủ tướng Chính phủ. Thực hiện công bằng, khách quan, đúng mức, đúng pháp luật việc khen-chê, thưởng- phạt đối với doanh nghiệp, doanh nhân. Cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân phải nêu cao tinh thần tự hào dân tộc, ý thức tuân thủ pháp luật, thực hiện quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật, chỉ kinh doanh những ngành nghề pháp luật không cấm; thường xuyên chia sẻ và liên kết hợp tác; thực hiện liêm chính trong kinh doanh; xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức doanh nhân, giáo dục tinh thần hợp tác, giáo dục đạo đức, ý thức trách nhiệm, sự trung thực, ý thức cộng đồng, giác ngộ chính trị, thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, tham gia chương trình xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.  

Năm là, củng cố, kiện toàn và phát huy vai trò, trí tuệ, tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt cho các tổ chức đại diện của cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân, tăng cường mối quan hệ gắn kết giữa các hiệp hội doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức trong hệ thống chính trị. Doanh nghiệp và các tổ chức đại diện của cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động, khách quan, kịp thời, trách nhiệm trong việc trao đổi, phản ánh về/với các cơ quan quản lý nhà nước để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bất cập.