Trong những năm qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và toàn thể xã hội, rất nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Đảng và Nhà nước đã được ban hành nhằm đẩy mạnh hơn nữa công tác này. Cùng với sự nỗ lực và cố gắng của các cấp, các ngành, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã có những chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật của cán bộ và Nhân dân.
Trong thời gian qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) đã có những bước phát triển mới, đặc biệt trong việc hoàn thiện thể chế, Luật PBGDPL đã tạo cơ sở pháp lý đưa công tác này ngày càng đi vào nề nếp, thống nhất, hiệu quả. Từ đó, góp phần nâng cao sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của người dân, đóng góp tích cực vào việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác PBGDPL vẫn còn những hạn chế nhất định. Vì vậy, để có được những giải pháp hữu hiệu trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL cần có sự nghiên cứu, đánh giá nghiêm túc, toàn diện, khách quan, khoa học đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đã được xác định tại khoản 4 Điều 2 Nghị định số 28/2013/NĐ-CP ngày 4/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PBGDPL “ban hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL”. Do đó, ngày 10/3/2018, Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 03/2018/TT-BTP quy định Bộ Tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (Thông tư số 03/2018/TT-BTP), có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2018. Việc Bộ Tư pháp ban hành Bộ tiêu chí sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL. Trên cơ sở đó hướng công tác PBGDPL đi vào thực chất. Có cơ sở để đặt ra những mục tiêu về PBGDPL cần đạt được trong các kế hoạch, chương trình PBGDPL, đặc biệt là những kế hoạch, chương trình mang tính chiến lược lâu dài. Tạo ra sự thống nhất trong việc đánh giá hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong phạm vi cả nước, từ đó xây dựng được mặt bằng chung khi thực hiện hoạt động PBGDPL.
Theo quy định của Thông tư số 03/2018/TT-BTP, số điểm tối đa dành cho nhóm tiêu chí đánh giá hiệu quả tác động của công tác PBGDPL là 20 điểm. Trong đó chia thành các mức độ: Mức độ người dân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tự học tập chủ động tìm hiểu pháp luật; Mức độ người dân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động biết pháp luật; Mức độ người dân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động hiểu pháp luật;
Mức độ người dân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động hài lòng về chất lượng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Ngoài ra còn đánh giá tình hình vi phạm pháp luật trong lĩnh vực, địa bàn thuộc phạm vi quản lý do không hiểu biết pháp luật giảm. Số điểm tối đa được chấm cho mỗi tiêu chí là 4 điểm nếu đạt từ 85% đến 100%. Tỷ lệ % được tính theo công thức: Tỷ lệ % đạt được = (Tổng số người lựa chọn nội dung trả lời trong phiếu khảo sát/Tổng số phiếu được khảo sát)* 100%. Cùng với tiêu chí đánh giá hiệu quả tác động của công tác PBGDPL, Bộ tiêu chí còn có 4 nhóm tiêu chí khác như: Nhóm tiêu chí thực hiện chức năng quản lý nhà nước về PBGDPL (tối đa 30 điểm); Nhóm tiêu chí triển khai các hoạt động PBGDPLtối đa 20 điểm); Nhóm tiêu chí về các điều kiện bảo đảm thực hiện công tác PBGDPL (tối đa 20 điểm); Nhóm tiêu chí đánh giá hiệu quả tác động của công tác PBGDPL đối với xã hội (tối đa 20 điểm); Nhóm tiêu chí khác (tối đa 10 điểm).
Việc đánh giá, chấm điểm, xếp loại hiệu quả công tác PBGDPL được thực hiện định kỳ 02 năm một lần. Thời điểm ấn định các thông tin, số liệu để đánh giá, chấm điểm, xếp loại là ngày 31 - 12 của năm thứ hai tính từ thời điểm đánh giá kỳ trước; mốc thời gian để tính kỳ đầu đánh giá là ngày 31 - 12 – 2018.
Kết thúc kỳ đánh giá, bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh tổ chức tự đánh giá, chấm điểm toàn bộ các nhóm tiêu chí, chỉ tiêu theo Thông tư và gửi báo cáo kết quả tự đánh giá, chấm điểm về Bộ Tư pháp để đánh giá, chấm điểm, xếp loại. Điểm số tự đánh giá được tính hệ số 1.
Căn cứ kết quả tự đánh giá, chấm điểm của bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh và kết quả theo dõi, quản lý, kết quả kiểm tra, khảo sát, tọa đàm và các nguồn thông tin hợp pháp khác, Bộ Tư pháp tổ chức việc đánh giá, chấm điểm từng nhóm tiêu chí trong nội dung Bộ Tiêu chí. Điểm số do Bộ Tư pháp đánh giá được tính hệ số 2.
Tổng số điểm làm căn cứ để Bộ Tư pháp xếp loại hiệu quả công tác PBGDPL được tính theo công thức: Tổng số điểm đạt được = (Điểm số tự chấm *1 + Điểm số do Bộ Tư pháp chấm * 2)/3.
Căn cứ vào tổng số điểm mà Bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đạt được. Bộ Tư pháp xếp loại như sau: Từ 90 điểm trở lên (xếp loại xuất sắc); từ 80 điểm đến 90 điểm (xếp loại tốt); từ 70 điểm đến 80 điểm (xếp loại khá); từ 50 điểm đến 70 điểm (xếp loại trung bình); dưới 50 điểm (xếp loại yếu). Kết quả xếp loại Bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được Bộ Tư pháp công bố trước ngày 30 tháng 4 của năm liền kề sau năm cuối của kỳ đánh giá.
Bên cạnh đó, để việc đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL được thống nhất, hiệu quả và kịp thời. Thông tư số 03/2018/TT-BTP quy định thời điểm ấn định các thông tin, số liệu để đánh giá, chấm điểm, xếp loại là ngày 31 tháng 12 của năm thứ hai tính từ thời điểm đánh giá kỳ trước; mốc thời gian để tính kỳ đầu đánh giá là ngày 31 tháng 12 năm 2018. Thời gian gửi báo cáo tự đánh giá, chấm điểm chậm nhất là ngày 28 tháng 02 của năm liền kề sau năm cuối của kỳ đánh giá.
Việc ban hành tiêu chí này giúp hoàn thiện thể chế trong công tác PBGDPL, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về PBGDPL, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đưa công tác PBGDPL đi vào chiều sâu.

Đoàn Hòa